انشاء صورت انسانی

لذا تمام افعال و اعمال مورد قصد قبل و بعد از ازدواج باید به گونه‌ای باشد که بدین مقصود و غایت منتهی شود. زیرا تمامی کیفیات نفسانی و مزاجی و احوال ظاهر و باطن والدین در کیفیت مزاجی و حصول استعداد نطفه‌ی انسانی دخیل‌اند و اشخاص مطابق همان کیفیات، دارای اخلاق و احوال گوناگون می‌شوند؛ چنان‌که دارای اشخاص گوناگون‌اند. از این‌رو، پدر و مادر باید بسیار مراقب اعمال و نیات خود باشند؛ زیرا همه‌ی آن‌ها در نحوه‌ی تکوّن صورت انسانی نقشی اساسی دارند. بنابراین، در ازدواج سخن از صرف اطفای شهوت و زناشویی نیست، بلکه زهدان مادر، کارخانه‌ی انسان‌سازی است و این صنع الهی باید با نهایت پاکی و مراقبت حفظ شود.

شایسته می‌دانیم آدابی را جهت انعقاد صحیح نطفه که مستفاد از احادیث و روایات است، خدمت عزیزان بیان نماییم.

ای عزیز! روایات، تفسیر بطن آیات قرآن‌اند. باید پیش از ازدواج به آداب و احکام جوامع روایی از قبیل بحارالأنوار، الوافی، وسائل الشیعه، الکافی و دیگر منابع معتبر آشنا بود. حضرت مولای مکرّم در کتاب شرح فصّ فاطمیه می‌فرمایند:

فرازی از کتاب «شرح فصّ فاطمیه»

«تمام صنایع آدمیان از بری و بحری و فضایی را دستوراتی و آدابی است که دین حفظ و بقا و دوام آن‌هایند چنانکه اگر هر یک از آن‌ها در کار خود به قدر یک میکرون از دین و آئینش به در رود و به خطا و ناروا حرکت نماید در همان نخستین بار خطا و ناروایی تباه شود و نابود می‌گردد، مثلاً هواپیما از فضا سقوط می‌کند و کشتی در دریا غرق می‌شود، و اتومبیل دچار حوادث گوناگون می‌گردد، و آن چرخ خیاطی خراب می‌شود، و آن ساعت دست تو تباه می‌گردد و از کارش باز می‌ماند و هکذا صنایع بی‌شمار دیگر؛ و این همه صنایع گوناگون ساخته‌ی شخص جناب انسان است که برای بهبودی و درستی هر یک از آنها دستورالعملی در کنارش نهاده است؛ خدای سبحان فرموده است: ﴿وَاللهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ﴾؛ یعنی خداوند شما را و همه‌ی ساخته‌های شما را آفریده است؛ چه این که نطفه‌ها در تحت تدبیر ملکوت به جایی رسیده اند که عامل این همه صنایع شگفت شدند. ﴿فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ ۝ خُلِقَ مِنْ مَاءٍ دَافِقٍ ۝ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ﴾؛ انصاف بده آیا می‌شود صنایع شما را دین و آیین باشد و خود شما که مهم‌ترین صنع الهی هستید و این همه صنایع شگفت گوناگون صنع شما است بی‌دین باشید؟! ﴿فَأَنَّى لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ﴾... بدین‌که احوال و اوضاعی که در حصول مزاج نطفه‌ی انسانی مثلاً، که محل قابل نفس ناطقه و پذیر برای آن است به حصر و ضبط در نمی‌آیند؛ زیرا تفاوت ازمنه و اختلاف آفاق و اوضاع کواکب و احوال والدین و کیفیت اطعمه و اشربه و هزاران هزار عوامل دیگر در نحوی کیفیت مزاج نطفه دخیل‌اند، و آن نطفه‌ی کذایی در چنان اوضاع و احوال مطابق طبیعت و جبلّت خود منعقد می‌شود و به وفق آن، قابلیت گرفتن عطایا و هبات باری تعالی پیدا می‌کند.»⁴

نتیجه

خلاصه آنکه خلق‌وخوی والدین، نیات، حالات روحی، زمان انعقاد نطفه، تغذیه مادر در دوران بارداری و دیگر اوصاف جسمانی و روانی آنان، همگی در مزاج و شخصیت فرزند تأثیرگذارند و حق سبحانه از مجرای وجود والدین نفخ روح می‌کند و روح نیز از این مجاری رنگ می‌پذیرد؛ همان‌گونه که آب باران به رنگ و ویژگی هر وادی درمی‌آید.

منابع

1. صافات، آیه ۹۶.
2. طارق، آیات ۶ تا ۸.
3. صافات، آیه ۹۵.
4. علامه حسن‌زاده آملی، شرح فصّ فاطمیه، ص ۳۳.