امشب، شب سه‌شنبه (پس از مغرب دوشنبه ۱۱ آبان)، شب ۲۲ جمادی‌الاول
امشب برای انعقاد نطفه مناسب است
- شب سه‌شنبه: روزی شهادت، خوشبو، مهربان و پاک‌زبان متن روایت
بخش ۱، ملاک: ایران، به افق تهران
امروز برای انعقاد نطفه مناسب است؟
امروز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۱ جمادی‌الاول ۱۴۴۸
شب‌های این ماه
اول جمادی‌الاول ۱۴۴۸ سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ بود (قطعی). اول جمادی‌الثانی ۱۴۴۸ طبق تقویم رسمی چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵ است؛ ماه قبل ۲۹ روزه آمده و ماه قمری فقط ۲۹ یا ۳۰ روز است، پس ممکن است پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ باشد. هر جا این اختلاف حکم شبی را عوض کند، با برچسب «احتیاط» مشخص شده است.
- مناسب
- احتیاط
- نامناسب
- منعی ندارد
شب‌های مناسب پیش رو: شب سه‌شنبه، دوشنبه ۱۱ آبان شب پنجشنبه، چهارشنبه ۱۳ آبان شب جمعه، پنجشنبه ۱۴ آبان
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۲۱ مهر شب ۲ جمادی‌الاول نامناسب
- شب ۲ ماه است؛ اول ماه نامناسب است متن روایت
- قمر در عقرب به روش «برج عقرب»، «صورت عقرب (سایدریال)»؛ روش‌های دیگر این زمان را در عقرب نمی‌دانند
-
شب جمعه مغرب پنجشنبه ۲۳ مهر شب ۴ جمادی‌الاول احتیاط
- شب جمعه: سخنور و گویا؛ پس از عشاء امید است از ابدال باشد متن روایت
- قمر در عقرب به روش «صورت فلکی عقرب»، «صورت عقرب (سایدریال)»، «جدول رایج سایت‌ها»؛ روش‌های دیگر این زمان را در عقرب نمی‌دانند
- روز پنجشنبه ۲۳ مهر: ظهر پنجشنبه، هنگام اذان ظهر هم این بار مناسب نیست: روز ۳ ماه است؛ اول ماه نامناسب است متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۲۴ مهر شب ۵ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۲۴ مهر: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۵:۰۰ تا ۱۷:۲۷) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۲۵ مهر شب ۶ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب دوشنبه مغرب یکشنبه ۲۶ مهر شب ۷ جمادی‌الاول مناسب
- شب دوشنبه: فرزند حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا متن روایت
-
شب سه‌شنبه مغرب دوشنبه ۲۷ مهر شب ۸ جمادی‌الاول مناسب
- شب سه‌شنبه: روزی شهادت، خوشبو، مهربان و پاک‌زبان متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۲۸ مهر شب ۹ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۲۹ مهر شب ۱۰ جمادی‌الاول مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۱ آبان شب ۱۲ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۱ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۵۳ تا ۱۷:۱۹) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۲ آبان شب ۱۳ جمادی‌الاول نامناسب
- شب ۱۳ ماه است؛ میانه ماه نامناسب است متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۵ آبان شب ۱۶ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۶ آبان شب ۱۷ جمادی‌الاول مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۸ آبان شب ۱۹ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۸ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۴۷ تا ۱۷:۱۱) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۹ آبان شب ۲۰ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب دوشنبه مغرب یکشنبه ۱۰ آبان شب ۲۱ جمادی‌الاول مناسب
- شب دوشنبه: فرزند حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا متن روایت
-
شب سه‌شنبه مغرب دوشنبه ۱۱ آبان شب ۲۲ جمادی‌الاول مناسب (امشب)
- شب سه‌شنبه: روزی شهادت، خوشبو، مهربان و پاک‌زبان متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۱۲ آبان شب ۲۳ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۱۳ آبان شب ۲۴ جمادی‌الاول مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۱۵ آبان شب ۲۶ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۱۵ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۴۲ تا ۱۷:۰۴) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۱۶ آبان شب ۲۷ جمادی‌الاول احتیاط
- بسته به آغاز ماه: اگر شب ۲۷ ماه باشد نامناسب است (سه شب آخر ماه)؛ اگر شب ۲۷ باشد منعی ندارد متن روایت
- قمر در عقرب به روش «برج عقرب»؛ روش‌های دیگر این زمان را در عقرب نمی‌دانند
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۱۹ آبان شب ۳۰ جمادی‌الاول یا شب ۱ جمادی‌الثانی نامناسب
شب‌های مناسب پیش رو: شب سه‌شنبه، دوشنبه ۱۱ آبان شب پنجشنبه، چهارشنبه ۱۳ آبان شب جمعه، پنجشنبه ۱۴ آبان شب دوشنبه، یکشنبه ۲۴ آبان شب سه‌شنبه، دوشنبه ۲۵ آبان شب پنجشنبه، چهارشنبه ۲۷ آبان شب جمعه، پنجشنبه ۲۸ آبان
-
شب شنبه مغرب جمعه ۱ آبان شب ۱۲ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۱ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۵۳ تا ۱۷:۱۹) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۲ آبان شب ۱۳ جمادی‌الاول نامناسب
- شب ۱۳ ماه است؛ میانه ماه نامناسب است متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۵ آبان شب ۱۶ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۶ آبان شب ۱۷ جمادی‌الاول مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۸ آبان شب ۱۹ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۸ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۴۷ تا ۱۷:۱۱) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۹ آبان شب ۲۰ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب دوشنبه مغرب یکشنبه ۱۰ آبان شب ۲۱ جمادی‌الاول مناسب
- شب دوشنبه: فرزند حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا متن روایت
-
شب سه‌شنبه مغرب دوشنبه ۱۱ آبان شب ۲۲ جمادی‌الاول مناسب (امشب)
- شب سه‌شنبه: روزی شهادت، خوشبو، مهربان و پاک‌زبان متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۱۲ آبان شب ۲۳ جمادی‌الاول منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۱۳ آبان شب ۲۴ جمادی‌الاول مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۱۵ آبان شب ۲۶ جمادی‌الاول منعی ندارد
- روز جمعه ۱۵ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۴۲ تا ۱۷:۰۴) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۱۶ آبان شب ۲۷ جمادی‌الاول احتیاط
- بسته به آغاز ماه: اگر شب ۲۷ ماه باشد نامناسب است (سه شب آخر ماه)؛ اگر شب ۲۷ باشد منعی ندارد متن روایت
- قمر در عقرب به روش «برج عقرب»؛ روش‌های دیگر این زمان را در عقرب نمی‌دانند
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۱۹ آبان شب ۳۰ جمادی‌الاول یا شب ۱ جمادی‌الثانی نامناسب
-
شب جمعه مغرب پنجشنبه ۲۱ آبان شب ۲ یا ۳ جمادی‌الثانی نامناسب
- شب جمعه: سخنور و گویا؛ پس از عشاء امید است از ابدال باشد متن روایت
- شب ۳ ماه است؛ اول ماه نامناسب است متن روایت
- قمر در عقرب به روش «صورت فلکی عقرب»، «جدول رایج سایت‌ها»؛ روش‌های دیگر این زمان را در عقرب نمی‌دانند
- روز پنجشنبه ۲۱ آبان: ظهر پنجشنبه، هنگام اذان ظهر هم این بار مناسب نیست: روز ۲ ماه است؛ اول ماه نامناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۲۳ آبان شب ۴ یا ۵ جمادی‌الثانی منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب دوشنبه مغرب یکشنبه ۲۴ آبان شب ۵ یا ۶ جمادی‌الثانی مناسب
- شب دوشنبه: فرزند حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا متن روایت
-
شب سه‌شنبه مغرب دوشنبه ۲۵ آبان شب ۶ یا ۷ جمادی‌الثانی مناسب
- شب سه‌شنبه: روزی شهادت، خوشبو، مهربان و پاک‌زبان متن روایت
-
شب چهارشنبه مغرب سه‌شنبه ۲۶ آبان شب ۷ یا ۸ جمادی‌الثانی منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
-
شب پنجشنبه مغرب چهارشنبه ۲۷ آبان شب ۸ یا ۹ جمادی‌الثانی مناسب
- شب پنجشنبه: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان متن روایت
-
شب شنبه مغرب جمعه ۲۹ آبان شب ۱۰ یا ۱۱ جمادی‌الثانی منعی ندارد
- روز جمعه ۲۹ آبان: عصر جمعه تا غروب آفتاب (از ساعت ۱۴:۳۴ تا ۱۶:۵۴) مناسب است متن روایت
-
شب یکشنبه مغرب شنبه ۳۰ آبان شب ۱۱ یا ۱۲ جمادی‌الثانی منعی ندارد
در روایات این صفحه نهی یا سفارش خاصی برای این شب نیامده است.
قمر در عقرب این ماه به روش‌های مختلف
- برج عقرب ماه در برج عقرب (۲۱۰ تا ۲۴۰ درجه منطقة‌البروج)؛ روش بیشتر تقویم‌های نجومی. از یکشنبه ۱۹ مهر ساعت ۱۸:۵۱ تا چهارشنبه ۲۲ مهر ساعت ۰۴:۲۹ از یکشنبه ۱۷ آبان ساعت ۰۲:۱۰ تا سه‌شنبه ۱۹ آبان ساعت ۱۲:۰۵
- صورت فلکی عقرب ماه در ستارگان صورت فلکی عقرب تا ورود به صورت فلکی قوس. از چهارشنبه ۲۲ مهر ساعت ۰۵:۴۰ تا جمعه ۲۴ مهر ساعت ۰۹:۵۸ از سه‌شنبه ۱۹ آبان ساعت ۱۳:۱۳ تا پنجشنبه ۲۱ آبان ساعت ۱۷:۲۸
- صورت عقرب (سایدریال) برج عقرب با احتساب جابه‌جایی اعتدالین (روش لاهیری). از سه‌شنبه ۲۱ مهر ساعت ۱۷:۱۲ تا جمعه ۲۴ مهر ساعت ۰۴:۴۷ از سه‌شنبه ۱۹ آبان ساعت ۰۰:۴۷ تا پنجشنبه ۲۱ آبان ساعت ۱۲:۱۸
- جدول رایج سایت‌ها جدولی که در بسیاری از سایت‌های خبری تکرار شده و روش محاسبه‌اش را ذکر نکرده‌اند. از چهارشنبه ۲۲ مهر ساعت ۰۸:۵۰ تا جمعه ۲۴ مهر ساعت ۱۰:۳۰ از سه‌شنبه ۱۹ آبان ساعت ۱۹:۳۰ تا پنجشنبه ۲۱ آبان ساعت ۲۱:۳۸
برای احتیاط، بازه‌ای که همه روش‌ها را در بر می‌گیرد: از یکشنبه ۱۹ مهر ساعت ۱۸:۵۱ تا جمعه ۲۴ مهر ساعت ۱۰:۳۰ (اختلاف شروع روش‌ها حدود ۶۲ ساعت)؛ از یکشنبه ۱۷ آبان ساعت ۰۲:۱۰ تا پنجشنبه ۲۱ آبان ساعت ۲۱:۳۸ (اختلاف شروع روش‌ها حدود ۶۵ ساعت).
بررسی ساعت‌به‌ساعت یک روز
روزی را انتخاب کنید تا حکم هر بازه، از اذان صبح تا اذان صبح فردا، با دلیل و متن روایت نمایش داده شود. روزهای گذشته هم قابل بررسی است.
دیدن گزارش ساعت‌به‌ساعت نیاز به ورود دارد؛ پس از ورود با همان تاریخ به همین‌جا برمی‌گردید.
بخش ۲، ۲ دقیقه مطالعه
دیباچه
چرا ازدواج برای انشای صورت انسانی است؛ خلاصه‌ای کوتاه پیش از شروع.
ازدواج برای انشای صورت انسانی
به فرموده علامه حسن‌زاده آملی، «ازدواج برای انشای صورت انسانی است نه برای اطفای شهوت حیوانی»؛ پس همه نیت‌ها و کارهای پیش و پس از ازدواج باید به همین هدف برسد. حالات روحی و جسمی و ظاهر و باطن پدر و مادر در مزاج و استعداد نطفه اثر می‌گذارد و فرزندان به همان اندازه خلق‌وخوی گوناگون پیدا می‌کنند؛ از این رو زهدان مادر «کارخانه آدم‌سازی» است و این صنع الهی باید به بهترین صورت پاک نگاه داشته شود.[۱]
دین و آیین صنع الهی
روایات، تفسیر بطون آیات قرآن‌اند؛ پس پیش از ازدواج با آداب و احکامی که در کتاب‌هایی چون «کافی»، «وافی»، «وسائل‌الشیعه» و «بحارالأنوار» آمده آشنا شوید. علامه حسن‌زاده آملی در «شرح فصّ فاطمیه» می‌نویسد: هر ساخته بشری، از هواپیما و کشتی تا اتومبیل و ساعت، دستورالعملی دارد که اگر به اندازه یک میکرون از آن بیرون رود تباه می‌شود؛ پس چگونه انسان، که مهم‌ترین صنع الهی است، بی‌دین و آیین باشد؟ ﴿وَاللهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ﴾ عوامل بی‌شماری چون تفاوت زمان‌ها، اوضاع ستارگان، حال پدر و مادر و خوراک آنان در کیفیت نطفه دخیل‌اند و نطفه مطابق همین اوضاع منعقد می‌شود.[۲]
روح از این مجاری رنگ می‌گیرد
خلق‌وخوی پدر و مادر، نیت‌ها و حالاتشان هنگام انعقاد نطفه و خوراک مادر در دوران بارداری، همه در مزاج فرزند اثری بسزا دارند؛ خداوند از مجرای وجود پدر و مادر روح را می‌دمد و روح از همین مجاری رنگ می‌گیرد، همچون آب باران که رنگ وادی‌ها را به خود می‌گیرد.[۱]
بخش ۳، ۳۱ کارت، ۷ دقیقه مطالعه
زمان‌های مناسب و نامناسب انعقاد نطفه
برگرفته از حدیث اول، مجلس ۸۴، امالی شیخ صدوق
حدیث اول، مجلس ۸۴، «امالی» شیخ صدوق [۴]
شیخ صدوق در نخستین حدیثِ مجلس هشتاد و چهارم «امالی»، سفارش‌هایی از رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) درباره زمان‌ها و آداب آمیزش روایت کرده است؛ آنچه در این بخش می‌آید ترجمه همان روایت است.
رسول‌الله (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) به علی بن ابیطالب (علیه‌السلام) چنین سفارش کرد و فرمود:
زمان‌های مناسب۷
روایت
شب دوشنبه
یکشنبه از مغرب تا اذان صبح دوشنبه
شب دوشنبه ملازم جماع باش که اگر فرزندی آید حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا باشد.[۴]
ثمره: حافظ قرآن و راضی به قسمت خدا
۱ از ۱
روایت
شب سه‌شنبه
دوشنبه از مغرب تا اذان صبح سه‌شنبه
اگر شب سه‌شنبه جماع کنی و فرزندی آید پس از شهادت به شهادتین، شهادت روزی وی گردد و خداوند با مشرکان او را کیفر نکند و بوی دهانش خوش باشد و رحم دل و با سخاوت و پاک زبان از غیبت و دروغ و بهتان است.[۴]
ثمره: روزی‌اش شهادت، خوشبو، مهربان، بخشنده و پاک‌زبان
۱ از ۱
روایت
شب پنجشنبه
چهارشنبه از مغرب تا اذان صبح پنجشنبه
اگر شب پنجشنبه جماع کنی و فرزندی آید حاکمی از حکّام گردد یا عالمی از علما.[۴]
ثمره: حاکمی از حاکمان یا عالمی از عالمان
۱ از ۱
روایت
ظهر پنجشنبه
پنجشنبه، هنگام زوال (اذان ظهر) که آفتاب در میانه آسمان است
در روز پنجشنبه ظهر هنگامی که آفتاب در وسط آسمان است اگر جماع شود فرزند به دنیا آید تا پیر شود شیطان به او نزدیک نگردد و با فهم باشد و در دین و دنیا سلامت روزی‌اش گردد.[۴]
ثمره: تا پیری از شیطان دور، فهیم و سالم در دین و دنیا
۱ از ۱
روایت
شب جمعه
پنجشنبه از مغرب تا اذان صبح جمعه
اگر در شب جمعه با زنت جماع کنی و فرزندی آید سخنور و گویا و زبان‌آور شود.[۴]
ثمره: سخنور، گویا و زبان‌آور
۱ از ۱
روایت
عصر جمعه
جمعه، پس از وقت عصر تا غروب آفتاب
اگر در روز جمعه پس از عصر باشد و فرزندی آید معروف و مشهور و دانشمند گردد.[۴]
ثمره: معروف، مشهور و دانشمند
۱ از ۱
روایت
شب جمعه، بعد از عشاء
پنجشنبه شب، پس از وقت نماز عشاء
اگر شب جمعه بعد از عشاء باشد امید فرزندی می‌رود که از اَبدال باشد. انشاءالله.[۴]
ثمره: امید است از ابدال باشد
۱ از ۱
۱ از ۷
زمان‌های نامناسب۱۱
روایت
اول، میانه و آخر ماه قمری
شب‌های ۱ تا ۳، ۱۳ تا ۱۵ و سه شب آخر ماه قمری
اوّل و میانه و آخر ماه مجامعت مکن که دیوانگی و خوره و گیجی به سوی فرزند شتابند.[۴]
پیامد: دیوانگی، خوره و گیجی
شماره شب‌ها برداشت این صفحه از «اول، میانه و آخر ماه» است؛ چون تاریخ قمری قطعی نیست، یک روز قبل و بعد را هم در نظر بگیرید.
۱ از ۱
روایت
دو روز مانده به آخر ماه
دو روز مانده به پایان ماه قمری (در شمار سه شب آخر ماه)
دو روز به آخر ماه مانده با زنت جماع مکن که فرزندی گمرک‌چی و کمک کننده‌ی ظالم آید و جمعی از مردم به دست او هلاک شوند.[۴]
پیامد: گمرک‌چی و یاور ستمگر که مردمی به دست او هلاک شوند
۱ از ۱
روایت
ماه در محاق
سه شب آخر ماه قمری
ماه در محاق (سه شب آخر ماه) نباشد.[۴]
۱ از ۱
روایت
بعد از ظهر
پس از ظهر (عصرگاه)
بعد از ظهر جماع مکن که اگر فرزندی آورد قیچ (لوچ و دوبین) شود و شیطان به لوچ بودن انسان شاد است.[۴]
پیامد: لوچ و دوبین
در همین حدیث «عصر جمعه» و «ظهر پنجشنبه» زمان مناسب شمرده شده‌اند.
۱ از ۱
روایت
میان اذان و اقامه
فاصله اذان تا اقامه هر نماز
میان اذان و اقامه جماع مکن که اگر فرزندی آید خونخوار گردد.[۴]
پیامد: خونخوار
۱ از ۱
روایت
ساعت اول شب
نخستین ساعت پس از مغرب
در ساعت اوّل شب با زنت جماع مکن که اگر فرزندی آید، بسا باشد که جادوگر و دنیا طلب درآید.[۴]
پیامد: جادوگر و دنیاطلب
۱ از ۱
روایت
شب عید فطر
شب اول شوال (غروب آخرین روز ماه رمضان)
در شب عید فطر جماع مکن که اگر فرزندی آید بسیار شرور گردد.[۴]
پیامد: بسیار شرور
۱ از ۱
روایت
شب عید قربان
شب دهم ذی‌الحجه (غروب روز عرفه)
در شب عید اضحی (قربان) جماع مکن که فرزند شش انگشت یا چهار انگشت آید.[۴]
پیامد: شش‌انگشتی یا چهارانگشتی
۱ از ۱
روایت
نیمه شعبان
شب پانزدهم شعبان
در نیمه‌ی شعبان جماع مکن که فرزندی شوم و با خال چهره آید.[۴]
پیامد: شوم و با خال چهره
۱ از ۱
روایت
شب پیش از سفر
شبی که فردایش قصد سفر دارید
چون قصد سفر داری در شب آن جماع مکن که فرزند ولخرج آید. رسول خدا این آیه را خواند ﴿إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ﴾؛ «به راستی مبذرین برادران شیاطین باشند.»[۴]
پیامد: ولخرج
۱ از ۱
روایت
سه شب نخست سفر
سه شب اول سفر
چون در سفر رفتی تا سه شب جماع مکن که فرزند کمک‌کننده‌ی ظالم و ستمگر بر علیه تو شود.[۴]
پیامد: یاور ستمگر و ستمکار بر علیه پدر
۱ از ۱
۱ از ۱۱
دیگر سفارش‌های همین حدیث۱۳
روایت
آداب ورود عروس
شستن پای عروس
یا علی! چون عروس را به خانه‌ی تو آرند وقتی نشست کفش او را بکن و پایش را بشوی و آبش را به در خانه‌ات بریز که چون چنین کنی خداوند از خانه‌ات هفتاد هزار رنگ فقر را ببرد و هفتاد هزار رنگ برکت در آن درآورد و هفتاد هزار رحمت بر تو فرو فرستد که بر سر عروس بگردد تا برکت آن به هر گوشه‌ی خانه‌ات برسد. و خداوند عروس را از جنون و خوره و پیسی امان دهد که به او رسند مادامی که در آن خانه است.[۴]
ثمره: دوری فقر، فزونی برکت و رحمت و امان عروس از جنون و خوره و پیسی
۱ از ۱
روایت
آداب ورود عروس
پرهیز غذایی عروس در هفته نخست
عروس را در هفته‌ی نخستین از خوردن شیرها و سرکه و گشنیز (سبزی اَمْزِنا) و سیب ترش بازدار، زیرا که زهدان از این چار (چهار چیز)، سرد و نازاینده گردد و بوریا در گوشه‌ی خانه به از زن نازاینده است. اگر عروس بر سرکه‌خوردگی خون حیض بیند هیچ‌گاه به خوبی از آن پاک نگردد. و گشنیز آن خون را در درونش بشوراند و زایمان را بر وی دشوار گرداند. و سیب ترش آن را از آمدن باز بدارد و بیماری بر وی گردد.[۴]
پیامد: زهدان سرد و نازاینده می‌شود
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
سخن نگفتن هنگام آمیزش
در هنگام جماع سخن مگو مبادا که فرزند گنگ و لال گردد.[۴]
پیامد: گنگ و لال
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
نگاه نکردن
به عورت زن (در حین جماع) نگاه نکن که سبب نابینایی فرزند شود.[۴]
پیامد: نابینایی
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
خیال دیگری در خاطر نیاوردن
با شهوت زن دیگری در خاطرت با زنت جماع مکن که فرزند مخنّث (خنثی و دو جنسی) آید.[۴]
پیامد: مخنث (دوجنسی)
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
ایستاده نبودن
ایستاده با زنت جماع مکن که از کار خران است و اگر فرزندی آید در فراش، کمیز میزنده (یعنی دچار شب ادراری) شود.[۴]
پیامد: شب‌ادراری
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
قرآن نخواندن در حال جنابت
کسی که با زن خود در بستر، جنب است قرآن نخواند می‌ترسم آتشی از آسمان فرود آید و هر دو را بسوزاند.[۴]
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
دو دستمال جدا
جماع مکن جز آن‌که خودت دستمالی داشته باشی و زنت نیز پارچه‌ی دیگر که با یک پارچه خود را پاک مکنید که شهوت بر شهوت افتد و مایه‌ی دشمنی بین شما می‌شود و شما را به جدایی و طلاق می‌کشاند.[۴]
پیامد: دشمنی، جدایی و طلاق میان زن و شوهر
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
با وضو بودن در بارداری همسر
اگر زنت باردار شد بی‌وضو با او جماع مکن که فرزند کوردل و بخیل آید.[۴]
پیامد: کوردل و بخیل
۱ از ۱
روایت
حالات و رفتار هنگام آمیزش
با شکم سیر نبودن
با شکم سیر جماع نشود.[۴]
۱ از ۱
روایت
مکان‌های نامناسب
زیر درخت میوه‌دار
زیر درخت باردار جماع مکن که فرزند جلاّد و آدمکش و کدخدا آید.[۴]
پیامد: جلاد، آدمکش و کدخدا
۱ از ۱
روایت
مکان‌های نامناسب
رو به آفتاب
در مقابل آفتاب و نور آن جماع مکن مگر آن‌که هر دو با روپوش باشند که اگر فرزندی آید دائماً در سختی و فقر باشد تا بمیرد.[۴]
پیامد: همیشه در سختی و فقر
۱ از ۱
روایت
مکان‌های نامناسب
روی پشت‌بام
بر سر پشت بام‌ها جماع مکن که فرزند منافق و ریاکار و بدعت‌گذار آید.[۴]
پیامد: منافق، ریاکار و بدعت‌گذار
۱ از ۱
۱ از ۱۳
ای علی! سفارش مرا نگاه‌دار چنان‌چه من از جبرئیل نگاه داشتم.
بخش ۴، ۲۸ کارت، ۹ دقیقه مطالعه
گنجینه آیات و احادیث
آیات و روایات درباره آداب آمیزش و انعقاد نطفه، با نام کتاب و گوینده
آیات قرآن۲
آیه
فرزندخواهی در قرآن
اطلاق «کشتزار» بر زنان نشان می‌دهد که بقای نسل انسان از اهداف آمیزش، و مقصود از «وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ» نیز به نظر برخی مفسّران، طلب فرزند است. در آیه دیگری آمده است: «فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ»؛ سپس در ادامه فرموده: «وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ» که بیشتر مفسّران مقصود از آن را طلب فرزند دانسته‌اند.[۶][۷][۸][۹]
۱ از ۱
آیه
چهار ماه در قرآن
۱ از ۱
۱ از ۲
حالات و زمان‌های پرهیز۵
روایت
آمیزش در حال حیض و نفاس
بدان‌که جماع کردن در فرج زن در وقتی که حایض باشد یا با خون نفاس باشد حرام است که از رسول‌الله (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) روایت است فرزندی که از آن متولّد شود مبتلا به خوره و پیسی گردد و از مابین ناف تا زانو از ایشان (زن حایض) تمتّع کردن مکروه است. و نیز بعد از پاک شدن از حیض و پیش از غسل کردن بعضی جماع را حرام می‌دانند، و احوط اجتناب است. و نیز وطی دُبُر زن مکروه است و بعضی آن را حرام می‌دانند.[۱]
۱ از ۱
روایت
سپیده‌دم و شامگاه
در حدیثی معتبر آمده است که مکروه است جماع میان طلوع صبح تا طلوع آفتاب و از وقت فرو رفتن آفتاب تا برطرف شدن سرخی طرف مغرب.[۱]
۱ از ۱
روایت
پیش از حمام و نوره
در «بحارالأنوار» از امام (علیه‌السلام) روایت شده است:
مَن أراد دخول الحمّام للنورة فلیجتنب الجماع قبل ذلک باثنتی عشرة ساعة و هو تمام یوم.
یعنی هر کسی که اراده‌ی وارد شدن به حمام کرد تا نوره بمالد سزاوار است که قبل از آن تا ۱۲ ساعت یعنی یک روز تمام از جماع کردن پرهیز نماید.[۱۱]
۱ از ۱
روایت
پس از احتلام، پیش از غسل
جناب رسول الله (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) می‌فرمایند:
کراهت دارد اینکه مرد با زنش بیامیزد در حالی که قبل از آمیزش محتلم بوده باشد تا اینکه غسل کند از احتلامش، پس اگر بدون غسل آمیخت و بچّه‌ای مجنون برای او آمد جز خود، شخص دیگری را ملامت نکند.[۱]
۱ از ۱
روایت
گرفتگی ماه و خورشید، باد و زلزله
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود:
آمیزش هنگام گرفتگی ماه و خورشید، از غروب تا از میان رفتن شفق (سرخی طرف مغرب)، از طلوع فجر تا طلوع آفتاب، هنگام وزیدن بادهای سیاه، سرخ و زرد و هنگام زلزله، مکروه است. امام سپس در این باره به عمل و سخن پیامبر استناد کرده، فرمود: پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) در یکی از شب‌هایی که ماه گرفته بود، با یکی از زنان خویش که نزد او بود، هم‌خوابگی نکرده، فرمود: دوست نداشتم در این اوقات، عملی انجام داده و لذّتی برده باشم؛ زیرا خداوند در سرزنش قومی که به حوادث آسمانی بی‌اعتنایی کرده، می‌فرماید: «وَإِنْ يَرَوْا كِسْفًا مِنَ السَّمَاءِ سَاقِطًا يَقُولُوا سَحَابٌ مَرْكُومٌ».[۱۲][۱۳][۹]
۱ از ۱
۱ از ۵
مکان، پوشش و جهت۶
روایت
نه زیر آسمان، نه سر راه
در حدیثی منقول است که حضرت رسول (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) نهی فرمود از جماع کردن زیر آسمان و بر سر راه که مردم تردّد کنند و فرمود که هر که در میان راه جماع کند خدا و ملائکه او را لعنت کنند.[۱]
۱ از ۱
روایت
سه درس از کلاغ
حضرت رسول (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) فرمودند: از کلاغ سه خصلت را بیاموزید: اوّل جماع کردن پنهان را، دوم بامداد به طلب روزی رفتن را، و سوم بسیار حذر کردن را.[۱]
۱ از ۱
روایت
عریان نبودن
در حدیث معتبر از حضرت رسول اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) منقول است که چون مرد و زن جماع کنند عریان نشوند مانند دو خر، زیرا که اگر چنین کنند ملائکه از ایشان دور می‌شوند.[۱]
۱ از ۱
روایت
رو یا پشت به قبله نبودن
در روایات به جهتِ قرار گرفتن هنگام مجامعت نیز اهمیّت بسیاری داده شده است؛ از آن جمله فرموده‌اند: زن و مرد در حین مواقعه (آمیزش) رو به قبله یا پشت به قبله نباشند.
حکمتش نیز آن است که توجّه به هر جهتی را خاصیّتی است به حسب نسبت عِلوی، چنان‌چه فرموده‌اند: توجّه به جانب قطب جنوب و ستاره‌ی سهیل به جهت سهولت ولادت بسیار مؤثّر است و به تجربه معلوم شده که اکثر حیوانات عندالتولید به آن جانب متوجّه می‌شوند و نیز فرموده‌اند: توجّه به قطب شمال و دیدن آن و بنات النعش، صحّت و تقویت چشم را مفید است.
از این نکته‌ی عُلیا به سرّ در توجّه به کعبه در هنگام صلات برس که توجّه مذکور موجب توجّه نفس به عالم قدس می‌گردد. فافهم![۱]
۱ از ۱
روایت
انگشتر با نام خدا
در روایتی آمده است که اگر کسی انگشتری با او باشد که بر آن نام خدا نقش کرده باشد، جماع نکند.[۱]
۱ از ۱
روایت
دور از چشم کودک
۱ از ۱
۱ از ۶
حقوق و مهر همسران۶
روایت
چهار روز، چهار ماه
در روایت است که همبستر نشدن با همسر بیش از چهار روز کراهت دارد و عدم مواقعه‌ی با او بیش از چهار ماه، گناه محسوب می‌شود و طرفین باید استغفار نمایند.[۱]
۱ از ۱
روایت
پیش‌قدمی همسر
امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) فرمود:
خوابیدن برای زن حلال نیست تا زمانی که خود را بر همسرش عرضه کند، یعنی زن لباس خود را از تن در آورد و به بستر شوهر برود و به او بچسبد.[۱۶]
۱ از ۱
روایت
امروز و فردا نکردن
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود:
زنی نزد پیامبر بزرگ اسلام (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) آمد، حضرت به آن زن فرمود: گویا تو از تسویف دهندگانی؟! پرسید: تسویف دهنده کیست؟ پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) فرمود: زنی که شوهرش او را برای حاجتی صدا کند و او همچنان شوهر را سر بگرداند تا وقت بگذرد (برای جماع) که شوهر به خواب رود. چنین زنی را ملائکه لعنت کنند تا شوهر از خواب برآید.[۱۷]
۱ از ۱
روایت
نماز را طولانی نکنید
امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) به زنان می‌فرمود:
وقتی که همسران‌تان می‌خواهند با شما نزدیکی کنند نماز خود را به درازا نکشید.[۱۷]
۱ از ۱
روایت
همچون صدقه
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود:
رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) از مردی سؤال کرد آیا صبح روزه بودی؟ گفت نه! پرسید: آیا فقیری را اطعام کردی؟ گفت: نه! حضرت فرمود: پس برگرد با همسرت نزدیکی کن که برای او مثل صدقه دادن است.[۱]
۱ از ۱
روایت
پاداشی همچون جهاد
در «حلیة‌المتقین» آمده است:
زنی خدمت رسول اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) آمد و شکایت کرد شوهرم با من نزدیکی نمی‌کند. حضرت فرمود: خود را خوشبو کن تا نزدیک تو بیاید. زن گفت: هیچ بوی خوشی را نگذاشتم مگر آن‌که خود را به آن خوشبو کردم امّا باز هم از من دوری می‌کند.
حضرت فرمود: اگر می‌دانست در آمدن به نزد تو چه ثواب‌هایی دارد از تو دوری نمی‌کرد، ثوابش همانند آن است که شمشیر کشیده و در راه خدا جهاد می‌کند، پس چون با تو مجامعت کند گناهان از او بریزد چنان‌که برگ از درخت می‌ریزد و چون غسل کند از گناهان خارج شود.[۱۸]
۱ از ۱
۱ از ۶
ملاعبه و آداب آمیزش۷
روایت
حضور فرشتگان
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود:
چیزی نیست که ملائکه را حاضر کند مگر آن‌که مرد با حرص و ولع با همسر خویش بازی و خوش طبعی نماید.[۱۷]
۱ از ۱
روایت
شتاب نکردن
امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) فرمود:
چون یکی از شما خواست با همسر خویش آمیزش کند از شتاب کردن در این کار پرهیز نماید که زنان نیز نیازهایی دارند.[۱۹]
۱ از ۱
روایت
نه به روش پرندگان
رسول اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) فرمودند:
چون کسی می‌خواهد با زن خود جماع کند به روش پرندگان و مرغان به نزد او نرود بلکه در ابتدا با او بازی و خوش‌طبعی کند سپس جماع نماید.[۱۷]
۱ از ۱
روایت
ملاعبه پیش از آمیزش
سید نعمت‌الله جزائری در «زهرالربیع» از امام رضا (علیه‌السلام) درباره آداب آمیزش چنین نقل کرده است:
و عنه (علیه‌السلام) الأمر قبل الوقاع بالمداعبة و التقبیل و تغمیز الثدیین لأنّ ماء المرأة یخرج من ثدییها و شهوتها في وجهها فالتّقبیل طلباً للشهوة، حتی ترید هي منک ما تریده أنت منها، و أمّا تغمیز الثدیین فطلباً لنزول مائها حتی یتخلّق الولد من المائین لأنّ البنت إذا تخلّقت من ماء الرجل وحده تکون سلیطة تشبه الرّجال بالأوصاف و قلّة الحیاء و کان العرب إذا أرادوا تشبّه الأولاد بهم عمدوا إلی مواقعة النساء وقت الرّحیل لکثرة مشاغل نسائهم فلایردن ذلک الأمر و الرّجال تشتهیه فیکون الولد یشبه أباه.
یعنی از امام هشتم روایت است که قبل از جماع، بازی و خوش‌طبعی کردن با زن و نیز بوسیدن و مالیدن پستان‌های او مستحب است، چرا که بدین وسیله آب زن از پستان‌های زن خارج شده و شهوت در صورتش آشکار و نمایان می‌شود، پس بوسیدن به جهت طلب شهوت نمودن است تا زن اراده کند از مرد آنچه را که مرد از او اراده کرده است.
و امّا مالیدن پستان به جهت طلب نازل شدن آب زن است تا بدین طریق فرزند از آب زن و مرد متولّد شود، زیرا زمانی‌که دختر فقط از آب مرد متولّد می‌شود سلیطه بار آمده و در اوصاف شباهت به مردان پیدا کرده و کم حیاء می‌شود.
و عرب بر این رسم بود که زمانی که اراده می‌کردند فرزندان‌شان شبیه ایشان شوند عمداً جماع با زنان را به وقت کوچ کردن قرار می‌دادند، چرا که در این زمان زنان مشغله‌ی بسیاری داشته و لذا اراده‌ی مواقعه نمی‌نمودند و فقط مردان به جماع اشتها داشتند پس فرزند شبیه پدرش می‌شد.[۲۰]
۱ از ۱
روایت
ذکر هنگام آمیزش
امیر مؤمنان علی (علیه‌السلام) فرمود:
وقتی کسی از شما خواست مجامعت کند بگوید: «بِسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنِي». سپس حضرت فرمود: اگر خداوند بچه‌ای به شما عطا کرد، شیطان به هیچ وجهی نمی‌تواند به او آسیب و ضرری برساند.[۲۱]
۱ از ۱
روایت
دعا برای فرزند صالح
۱ از ۱
روایت
اصل عربی سفارش «خیال دیگری»
پیامبر گرامی اسلام (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) ضمن سفارشات بسیاری به امام علی (علیه‌السلام) یکی از آداب هنگام زناشویی را چنین بیان فرمودند:
یَا عَلِیُّ لَا تُجَامِعِ امْرَأَتَکَ بِشَهْوَةِ امْرَأَةِ غَیْرِکَ فَإِنِّی أَخْشَى إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ أَنْ یَکُونَ مُخَنَّثاً أَوْ مُؤَنَّثاً مُخَبَّلاً
یا علی، هنگام زناشویی، خیال زن دیگری را در خاطر نیاور که می‌ترسم اگر فرزند پسری متولد شود دارای صفات و روحیات زنانه شود و اگر فرزند دختری متولد شود، معلول ذهنی یا جسمی شود.[۲۴]
۱ از ۱
۱ از ۷
سلامت و درمان۲
روایت
تسکین درد
امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) فرمود:
هرگاه کسی را دردی در بدن به هم رسید یا حرارت بر مزاجش غالب شد با همسر خویش جماع کند تا درد تسکین یابد.[۲۵]
۱ از ۱
روایت
هر کار در وقت خودش
امام رضا (علیه‌السلام) فرمود:
هرگاه گرسنه و تشنه شدی بخور و بنوش و اگر خوابت آمد بخواب و چون بول داشتی بول کن و هرگاه خواستی نزدیکی کنی پس انجام بده، به درستی که هر امری در همان وقت برای بدن بهتر و مفیدتر است.[۲۶]
۱ از ۱
۱ از ۲
بخش ۵، ۱۶ کارت، ۶ دقیقه مطالعه
نکته‌های آموزشی
۱۶ نکته کاربردی برای فرزندآوری
توجه به نکته‌های زیر، در مسیر فرزنددار شدن اهمیت ویژه‌ای دارد:
نکته
سلامت و تغذیه
گشنیز و شاهی نخورید
از عزیزان، دختران و مادران عزیز استدعا می‌شود که از خوردن سبزی اَمزِنا (گشنیز) و سبزی شاهی (ترتیزک) به شدّت خودداری کنند.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
پرهیز از آب یخ
از خوردن آبی که یخ در آن محلول می‌شود خودداری نمایند و وقتی باردار شدند هرگز از یخ خوردن برخوردار نباشند که بچّه‌ها را فلج می‌کند و منجر به سزارِین می‌گردد.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
پرهیز از ترشی نارنج
از خوردن ترشی نارنج خودداری نمایند.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
برای مادرانی که سقط داشته‌اند
زنانی که سقط جنین دارند علاوه از مراعات موارد فوق از تکرّر جماع با شوهر نیز پرهیز کنند و گویا راه‌هایی برای جلوگیری از سقط جنین وجود داشته باشد.[۱]
۱ از ۱
نکته
آداب و توصیه‌ها
سوره یوسف و سوره مریم
زنان باردار در طول بارداری سوره‌ی مبارکه‌ی یوسف و سوره‌ی مبارکه‌ی مریم را تلاوت کنند.[۱]
۱ از ۱
نکته
زمان و تقویم
روایات را جدی بگیرید
اموری که در نقل و روایات منقوله مطرح شد را جدّی بگیرند و برای بچه‌دار شدن حتماً مراعات کنند و اگر در غیر بچه‌داری نیاز به لقاح پیدا کردند، مردها می‌توانند نطفه را در بیرون رحم بریزند و عمل لقاح را در اوقات نامناسب انجام دهند که بهترین راه جلوگیری از بچه‌دار شدن، منی را در بیرون رحم ریختن است نه قرص خوردن و عمل عقیم کردن مرد یا زن، زیرا عقیم کردن مرد یا زن حرام می‌باشد.[۱]
۱ از ۱
نکته
آداب و توصیه‌ها
فرزند کمتر، نه!
از تقلیل فرزند پرهیز کنید یعنی دختران جوانی که تازه ازدواج می‌کنند حتماً چند تا بچه‌دار شوند که تقلیل نسل شیعه ظلم عظیم به پیامبر و آل‌پیامبر (علیهم‌السلام) است به خصوص عزیزانی که سیّد هستند در صورت امکان بچه‌ها را زیاد کنند که نسل فاطمه‌ی زهرا (علیهاالسلام) فراوان گردد و شعار «فرزند کمتر، آسایش بیشتر» را یک ظلم آشکار به اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بدانند مگر جایی که زنان به خاطر عذر جسمی یا روحی نتوانند بچه‌دار شوند.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
قرص کمتر، زایمان طبیعی
از خوردن قرص و کپسول خودداری کنند و حتّی‌المقدور تن به سزارین در حین زایمان ندهند که به امر الهی فرزند وقتی زمان تولّد آن فرا برسد درد زایمان می‌گیرد و این درد به نفع کودک و به خصوص مادر است و برکات جسمی و روحی آن فراوان است که پی بردن به همه‌ی اسرار آن از عهده‌ی عقل عادی بشر بیرون است.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
تره و پیاز
زنان و مردانی که رحم یا نطفه‌ی ضعیفی دارند برای تقویت آن سبزی تَره زیاد بخورند و نیز پیاز مصرف نمایند و سبزی تره برای تقویت اعصاب کلّ بدن به‌خصوص اعصاب رحم زن بسیار مناسب است.[۱]
۱ از ۱
نکته
آداب و توصیه‌ها
دو پارچه جدا
بعد از هر مواقعه زن و مرد برای پاک کردن عورت خود از یک پارچه استفاده نکنند بلکه هر یک، پارچه‌ای جداگانه مصرف نمایند که یک پارچه موجب دشمنی بین زن و مرد می‌شود و شاید بسیاری از اختلافات زن و شوهرها زیر سر همین نکته باشد که بدان توجّه ندارند.[۱]
۱ از ۱
نکته
سلامت و تغذیه
تا دو ساعت شستشو نکنید
بعد از هر مواقعه‌ای زن حداقل تا دو ساعت عورت خود را نشوید (و مردها هم همین طور باشند) تا رحم زن تازه بماند.[۱]
۱ از ۱
نکته
بینش و معرفت
خیر از اوست، شر از ما
هر مریضی و نقص خلقت که در فرزندان پدید می‌آید از پدر و مادر است که به قوانین طبیعت و الهی توجّه ندارند و بعد می‌گویند که فلان فرزند را خدا این‌گونه ناقص کرد در حالی که نمی‌دانند که «و الخیر بیدیک و الشّرُ لیس إلیک»،
همه‌ی خوبی‌ها مال اوست و هیچ شرّی به او برنمی‌گردد و این ما و شما هستیم که با مراعات نکردن قوانین الهی و قوانین مجعوله‌ی در خلقت این گرفتاری‌ها را به بار می‌آوریم سپس آن را به گردن خدا و عالم می‌اندازیم، در حالی که او خودش را در خصوص خلقت انسان به أحسن الخالقین ستوده است. پس شرّ از ماست و همه‌ی خیر مال اوست و از نکو جز نکویی ناید.[۱]
۱ از ۱
نکته
بینش و معرفت
زنان، کشتزار شما
با توجّه به اصل قبل که همه‌ی خیر از اوست و شرّ از ماست توجّه به آیه‌ی مبارکه‌ی ﴿نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ﴾ امری ضروری است و مردها باید توجّه کنند که زنان کشتزارند و خداوند این زمین کشاورزی را به آنها داده تا طبق قوانین و مقرّرات در آن کشت کنند و نتائج حاصل از آن را فرزندان سالم و متدیّن و موحّد قرار دهند.
همان‌گونه که یک کشاورز زمین کشاورزی را بی‌حساب و کتاب کشت نمی‌کند و همه‌ی ضوابط زمانی و مکانی و ده‌ها شرائط دیگر را در نظر می‌گیرد. در این زمین زراعی یعنی کارخانه‌ی رحِم زن هم باید زحمت بکشد و در آن به قوانین طبیعی و الهی کشت کند تا فرزندان نیکو به دست آورد.[۱]
- سوره بقره، آیه ۲۲۴ زنان شما کِشت شمایند.
۱ از ۱
نکته
بینش و معرفت
سخن معصوم، میزان
در امور ازدواج و نکاح و لقاح باید فرمایش معصومین (علیهم‌السلام) را ملاک قرار دهیم؛ زیرا که استنباط تشریعیات از دل تکوینیّات، از خصائص انسان کامل و صاحبان نفوس مکتفی معصومین (علیهم‌السلام) است، لذا در روایات منقوله می‌بینید که به چه لطائفی اشاره فرمودند که عقل ما از فهم اسرار آن عاجز و ناتوان است،
مثلاً بشر از کجا می‌خواست بفهمد که اگر مردی نطفه را از عقب و پشت وارد رحم زن کند بچه لوچ می‌شود.
یا اگر زن و مرد بعد از لقاح برای پاک کردن عورت خود از یک پارچه استفاده نمایند موجب دشمنی و اختلاف بین آنها می‌شود و هزاران احکام تشریعی دیگر که از دل تکوینیات بیان نمودند که ما را یارای فهم اسرار آنها نیست پس باید میزان را حرف و کلام معصوم قرار داد.[۱]
۱ از ۱
نکته
بینش و معرفت
بازگشت به طبیعت
از همه‌ی مردها و زن‌ها استدعا می‌شود که به قانون طبیعت تن دَر دهند و این‌قدر با صنعت از طبیعت فاصله نگیرند، زیرا صنعت از فهم قاصر بشری سرچشمه می‌گیرد ولی طبیعت از علم ذاتی غیبی و أحدی ذات لم‌یزلی برمی‌خیزد،
لذا به تعبیر مولا و سرورم حضرت علاّمه‌ی عصر و معلّم دوران حسن‌زاده‌ی آملی ـ روحی فداه ـ به طبیعیّات و قوانین الهی رو آورید و بدان تن در بدهید همه‌ی این نقائص رفع می‌شود. حقاً که چنین است و پدر و مادرها با فاصله گرفتن از طبیعیات این همه گرفتاری‌ها را پدید آوردند و آن‌گاه به گردن خدا می‌اندازند.
مثلاً بچّه را با بدی خود لوچ بار می‌آورند بعد می‌گویند خدا کرده است، در حالی که فرق بین ایجاد و اسناد را نمی‌دانند و نیز نمی‌دانند که خدای أحسن‌الخالقین و خدای خیر محض هرگز شرّ نمی‌دهد، و نباید با دست خود شرّ درست کرد.[۱]
۱ از ۱
نکته
آداب و توصیه‌ها
سفارش به مبلّغان دین
از روحانیّون عزیز که مبلّغین دین مردم‌اند استدعا می‌شود که در امور غذایی و طبّ و ازدواج و امور علمی و روایی آن درست بررسی نمایند و در منابر آنها را برای مردم بیان کنند که مساجد و حسینیه‌ها کلاس اکابر است و در این کلاس‌ها مردم باید خوب ساخته شوند و بسیاری از گرفتاری‌های مردم بر اساس ندانستن آن‌هاست و این هم زیر سر منبری‌های حرف نشنیده‌ی خوب تحصیل نکرده است که به صرف چند جمله‌ی موعظه اکتفا می‌کنند، در حالی که منبرها باید از لطائف علمی و دقائق دینی برخوردار باشد.[۱]
۱ از ۱
۱ از ۱۶
بخش ۶، ۱۶ کارت، ۴ دقیقه مطالعه
توصیه‌های طبی و حکمی
سفارش‌های بدنی و حالات مناسب آمیزش
قول مشهور
تن و سلامت
نه از پهلو، نه در حمام
گفته‌اند: جماع کردن از پهلو باد لَقوه (مرضی که در آن یک طرف صورت کشیده می‌شود و لب‌ها خوب بسته نمی‌شوند پس هوا و بزاق از یک طرف دهان خارج می‌شوند) می‌آورد و جماع در حمّام موجب نزول آب سیاه چشم می‌شود.[۱]
۱ از ۱
نقل از کتاب
تن و سلامت
سه سفارش کوتاه
در «خزائن» نراقی آمده که راه برو بعد از غذا خوردن ولو یک قدم، و بخواب بعد از حمّام کردن ولو یک لحظه، و بول کن بعد از جماع ولو یک قطره.[۲۷]
۱ از ۱
توصیه طبی
تن و سلامت
وضعیت نامناسب
اگر در حالت جماع زن بالا قرار گیرد بسیار بد است زیرا ممکن است ذَکَر و مثانه از فشار فوّاره کردن آب شهوت زخمی شوند و دور نیست که چیزی از طرف آلت زن به آلت مرد راه یابد.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
تن و سلامت
اول تخلیه
کسی که نیاز به مستراح رفتن دارد و باید خود را از شرّ ادرار و مدفوع رهایی دهد، نباید قبل از تخلیه جماع کند.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
حال و آمادگی
در خستگی نه
در حال خسته شدن از ورزش یا هر حرکتی خسته کننده جماع خوب نیست.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
حال و آمادگی
در ناراحتی و خشم نه
در حالی که انسان با واکنش روانی روبروست مثلاً ناراحت و یا عصبانی است جماع کردن خوب نیست.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
تن و سلامت
انزال بیرونی
انزالی که از ناحیه‌ی به زن چسبیدن یا بر پوست زن مالیدن حاصل آید نیز بی‌ضرر نیست.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
حال و آمادگی
میل راستین
جماع خوب و اصولی آن است که آرزوی جماع به نهایت برسد. یعنی زن و مرد زمانی جماع کنند که این میل در ایشان زیاد شده باشد نه اینکه از نگاه کردن به زن یا فکر و خیال جماع، خارش و سوزشی در آلت تناسلی مرد ایجاد شده و او را به جماع برانگیزاند، بلکه باید به گونه‌ای باشد که زیاد جمع شدن آب پشت بر انسان فشار آورده و او را به جماع کردن وادار کند.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
خوراک و گوارش
با شکم پر نه
وقتی که انسان بسیار سیر است و معده پر از غذاست جماع خوب نیست؛ زیرا جماع در این حال مانع هضم شدن غذا می‌شود.[۱]
۱ از ۱
نقل از کتاب
خوراک و گوارش
اگر سیر هستید (قانون بوعلی)
شیخ‌رئیس بوعلی‌سینا در «قانون» می‌فرماید:
اگر کسی با شکم سیر و پر از غذا می‌خواهد جماع کند حداقل قبل از جماع مدّتی حرکت کند که خوراک تا اندازه‌ای در معده جای‌گیر شود و به حالت شناور در نیاید، بعد از جماع کردن هم تا می‌تواند زود بخوابد و زیاد بخوابد.[۲۸]
۱ از ۱
توصیه طبی
خوراک و گوارش
با شکم گرسنه هم نه
کسی که گرسنه است و معده‌اش خالی از خوراک است نیز نباید جماع کند که جماع به حالت گرسنگی بیشتر از جماع با شکم سیری زیان دارد؛ زیرا جماع کردن با شکم گرسنه موجب از بین رفتن گرمای طبیعی بدن و گداختگی در تن و سبب دقّ (مرضی که باعث لاغر و نحیف شدن بدن می‌گردد) می‌شود.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
خوراک و گوارش
بهترین وقت: سه تا چهار ساعت پس از غذا
افضل اوقات جماع زمانی است که شخص هضم اوّل و دوم را پشت سر گذاشته و در اثنای هضم سوم است و آن هنگامی است که غذا در معده هضم شده و دارد از معده سرازیر می‌شود که حدوداً سه یا چهار ساعت بعد از تناول غذا می‌باشد.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
تن و سلامت
پس از اسهال و استفراغ نه
جماع کردن پس از اسهال و قی (استفراغ) نمودن ضرر دارد و باید از آن اجتناب کرد.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
تن و سلامت
در گرما و سرمای شدید بدن نه
کسی که بدنش بسیار گرم است یا زیاد احساس سرما می‌کند نباید جماع کند.[۱]
۱ از ۱
توصیه طبی
حال و آمادگی
اعتدال به تجربه
به طور کلّی بهترین وقت جماع آن است که شخص به تجربه دریابد که در چه فاصله‌ای از زمان اگر جماع داشته باشد احساس سبکی و استراحت می‌کند و هوسَش جمع‌تر می‌شود آن مدت را به ذهن بسپارد و انجام جماع را بر حسب تجربه‌ی به دست آمده تنظیم کند، چرا که افراط در جماع باعث بیماری‌های بسیاری چون ضعف دماغ (مغز) و عصب و رعشه و تشنج و ضعف قلب و ضعف بصر و ضعف کبد و ضعف معده می‌گردد.[۱]
۱ از ۱
نکته
حال و آمادگی
کثرت، آری؛ افراط، نه
از آن‌جا که مبدأ و سرچشمه‌ی بیشتر اختلافات زن و مرد در منزل، ارضا نشدن کامل یکی از طرفین و یا هر دو طرف است لذا زن و مرد باید سعی نمایند همواره بر تمایلات جنسی یکدیگر پاسخ مثبت داده و بر یکدیگر پشت نکنند. در روایات کثرت جماع مستحب شمرده شده و این عمل موجب محبّت و الفت بیشتر بین زن و مرد می‌شود.
امّا در عین حال باید توجّه نمود که کثرت این عمل نباید به اندازه‌ای برسد که موجب ضعف قوای طرفین و یا عدم امتیاز ایشان از حیواناتی که صورت ملکه‌ی شهوت هستند گردد، حیواناتی چون خروس که صورت ملکه‌ی شهوت و شهوت‌رانی می‌باشد.[۱]
۱ از ۱
۱ از ۱۶
بخش ۷، ۲ دقیقه مطالعه
برای زوج‌های چشم‌انتظار فرزند
امید، صبر و چند نکته کاربردی
ناامید نشوید
اگر زندگی مشترک هنوز به بارداری و فرزند نرسیده است، ناامید نشوید و خود را به‌آسانی به درمان‌هایی نسپارید که با قرص و کپسول و آمپول وعده بارداری می‌دهند؛ این داروهای شیمیایی نه‌تنها گره کار را باز نمی‌کنند، بلکه ممکن است زهدان را که صنع الهی است از کار بیندازند و زنی را که می‌توانست بعدها به‌طور طبیعی باردار شود، نازا کنند. بسیاری از زوج‌ها سال‌ها پس از ازدواج صاحب فرزند می‌شوند؛ حضرت ابراهیم و حضرت زکریا (علیهماالسلام) هر دو در سال‌های پیری صاحب فرزند شدند.[۱]
دو نشانه ناباروری طبیعی
زن و مرد به‌طور طبیعی نازا نیستند، مگر یکی از این دو نشانه را داشته باشند: زن عادت ماهانه نشود، یا موی عانه زن و مرد نروید. جز در این دو حالت، هر زوجی ممکن است حتی سال‌ها پس از ازدواج صاحب فرزند شود.[۱]
چهار گروه کم‌بخت در فرزندآوری
ابن‌سینا در «قانون» احتمال فرزنددار شدن چهار گروه را کم می‌داند: افراد مست؛ سالخوردگان بسیار پیر؛ کسانی که در آمیزش زیاده‌روی می‌کنند؛ و مردانی که آلتشان بیش از اندازه معمول بلند است، زیرا نطفه در این مسیر طولانی سرد می‌شود و پیش از رسیدن به زهدان، بیشتر توان خود را از دست می‌دهد.[۲۸]
بهترین وقت: پس از پاکی
برای انعقاد نطفه، بهتر است زن و شوهر مدتی از نزدیکی پرهیز کنند تا رحم کاملاً تشنه نطفه شود و هنگام انزال آن را به‌خوبی جذب کند؛ بسیاری از آمیزش‌هایی که به بارداری نمی‌رسد، به سبب نزدیکی‌های زیاد و پشت‌سرهم است که رحم را از آمادگی برای پذیرش نطفه می‌اندازد. از این رو نیکوست چند روز پیش از عادت ماهانه نزدیکی ترک شود تا زن از خون پاک شود؛ پس از پاکی بهترین زمان برای انعقاد نطفه است و فرزندانی که از چنین ایامی پدید می‌آیند از نشاط و طراوت ویژه‌ای برخوردارند.[۱]
بخش ۸، ۳ دقیقه مطالعه
سخن پایانی
تکثیر نسل، زمینه‌سازی ازدواج جوانان و پندنامه فرزند.
پدر و مادر، دو مقدمه یک نتیجه
امّا همچنان‌که می‌دانید برای به دنیا آمدن فرزند انسان نیازمند پدر و مادری است که با هم نکاح حقیقی نموده و مرد در رحم زن انعقاد نطفه کرده و زن آن را در رحم خود بپروراند تا نهایتاً منجر به توالد فرزند شود.[۱]
تکثیر نسل شیعه
سخن پایانی در مورد تکثیر نسل شیعه یعنی انشای صورت انسانی شیعی
خبر تأسف‌بار آن است که نسل شیعه در ایران به شدت رو به انقراض است لذا به جوانان عزیز تأکید می‌شود که در سن ۱۸ سالگی به ازدواج روی آورند و همه‌ی مردم اجتماع هم بدین سوی روی آورند که زمینه‌ی ازدواج جوانان را فراهم سازند. با آسان‌گیری ازدواج و کمک‌های بلاعوض و یا قرض‌های طولانی مدّت، و یا مثل اجاره کردن تالارها برای برگزاری جشن ازدواج جوان‌ها و بالأخره باید که همه‌ی افراد جامعه‌ی همانند انصار برای جوان‌ها عمل کنند و البته زمینه‌های فرهنگی و ارتقای درجات عملی و عملی فرزندان آینده را هم باید فراهم کرد. و این عمل خداپسندانه باید به صورت فرهنگ عمومی شیعیان امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) درآید و شاید خرج‌های سفرهای زیارتی مستحبی حجّ عمره و زیارت کربلا و عتبات عالیات و مشهد مقدس را در مورد ازدواج دختران و پسران جوان به کار گرفتن، بیشتر مورد رضایت خداوند تعالی و پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) و امام علی (علیه‌السلام) و اهل بیت (علیهم‌السلام) واقع شود.[۱]
امید است بیدار شویم
امید است بیدار شویم و چشم باز کنیم و خطرات آینده را با دقّت رصد کنیم، و با تکثیر نسل شیعه‌ی دوازده امامی با درجات عالیه‌ی علم و عمل زمینه‌ی خوشنودی قلب مبارک حضرت بقیةالله (عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) را فراهم سازیم.[۱]
ای خوش آن کودکی کز آغازشطیّب و طاهر است زهدانا
بعد از آن مهد ناز او باشدهمچو زهدان پاک دامانا
ز غذای حلال می‌نوشدپاک و پاکیزه شیر پستانا
خوی مادر ز شیر پستانشمی‌نشیند به طفل آسانا
مادر است صغری و پدر کبریخود نتیجه است طفل ایشانا
شرط انتاج این مقدّمتیناندرین امر هست ایمانا
رنگ گیرد از این مقدّمتیننفخ روح خدای خلقانا
یا که هر یک دمنده‌ی روح استگفته‌ی بعضی از بزرگانا
دامن مادر است پرورده استعیسی و موسی بن عمرانا
ز آمنه مادر و ز عبداللهپدر است خاتم رسولانا
بخش ۹، ۴ پرسش
نظرات، پرسش و پاسخ
پرسش یا نظرتان را درباره مطالب این صفحه بنویسید؛ پاسخ‌ها را کارشناسان حُسنِ حَسَن می‌دهند و زیر همان پرسش نمایش داده می‌شود.
برای ثبت پرسش یا نظر وارد شوید
-
من با خواندن اینها خیلی استرس گرفتم. چون عمل کردن به همه اینها تو کل فرایند اقدام مخصوصا اگه چندماه طول بکشه واقعا سخته و محاله همه اینها رعایت بشه...
پاسخ حُسنِ حَسَنسلام علیکم، خیر سخت نیست، بالاخره برای اینکه یک انسان پاک الهی به دنیا بیاد انسان باید کمی دقت کند، البته می شود آن روزهایی که منع شده است مانند سه روز اول و وسط و آخر ماه قمری، ماه قمر در عقرب نباشه را رعایت کنید، حالا اگر روز جزو روزهایی که خیلی خوب هست هم نباشه مشکلی ندارد
-
سلام وقت بخیر من و همسرم چند ماه قبل از اقدام به بارداری اصلاح سبک زندگی و تغذیه و مسائل معنوی رو انجام داده ایم اما از زمانی که قصد بارداری داشتیم متوجه شدم پنجره باروری ۷ روزه دقیقا با ۲۸ تا اول ماه قمری و متاسفانه بازه ۵ روزه قمر در عقرب(مجموع برج و صورت فلکی) همزمان شده این مساله ۳-۴ ماهه به همین صورته و متاسفانه تا الان به علت محدود بودن روزهای مناسب نتونستیم نتیجه بگیریم چون چند مورد نامناسب با هم همزمان میشن با وجود صدقه دادن هم نگران و دل چرکینم، میشه بفرمایید باید چه کار کنیم؟ اشکال نداره با خوردن قرص هورمونی نظم بدنم رو بهم بزنم که این تداخلات پیش نیاد؟
پاسخ حُسنِ حَسَنسلام علیکم، خیر اصلا قرص‌های هورمونی نخورید، بعید است که چند ماه هم با سه روز اول و وسط و آخر ماه تداخل داشته باشد و هم با قمر در عقرب، قطعا زمانی می شود که با هیچکدام تداخل ندارد، حتی اگر مثلا صبح قمر از عقرب بیرون می رود شما می توانید همان شب هم اقدام کنید، نکته دوم این است که صدقه بدهید که خود صدقه دادن دفع بلا می کند
-
نظرتون درمورد ivfبا تخمک و اسپرم خود زوج فقط درمحیط آزمایشگاه چیه ؟
پاسخ حُسنِ حَسَنسلام علیکم، اینها از پیشرفت‌های علم پزشکی هست و برای زوج های نابارور مشکلی نداره، البته باید نظر مرجع خودتان را بپرسید، این حقیر می دانم که خیلی از زوج های نا بارور به همین‌گونه بچه دار شده اند
-
آیا در مورد اقدام برای بارداری در زمان قمر در عقرب نکاتی آمده؟ و اینکه قمر در صورت عقرب مهم است یا برج عقرب یا هر دو؟
پاسخ حُسنِ حَسَندر منابع روایی، درباره پرهیز از برخی امور، از جمله ازدواج، در زمان قمر در عقرب مطالبی نقل شده است و در برخی منابع فقهی نیز کراهت انعقاد نطفه در این زمان مطرح شده است. درباره اینکه ملاک، قرار گرفتن ماه در «برج عقرب» است یا «صورت فلکی عقرب»، اختلاف‌نظر وجود دارد. برای رعایت احتیاط می‌توان هر دو بازه را در نظر گرفت. بنابراین، بهتر است زمان هر دو را از تقویم نجومی معتبر بررسی کنید و برای حکم شرعی دقیق، به نظر مرجع تقلید خود مراجعه کنید.
بخش ۱۰، ۲۹ ارجاع
منابع
شماره‌های داخل کروشه در کارت‌ها به این فهرست اشاره دارند. در شماره‌گذاری آیه‌ها، «بسم‌الله» آیه نخست هر سوره شمرده شده است.
- ۱ داود صمدی آملی، «انشاء صورت انسانی (آداب انعقاد نطفه = نسل پاک)»
- ۲ علامه حسن‌زاده آملی، «شرح فصّ فاطمیه»، ص۳۳
- ۳ قرآن کریم، سوره صافات، آیه ۹۷
- ۴ شیخ صدوق، «امالی»، مجلس ۸۴، حدیث ۱
- ۵ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۲۸
- ۶ قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۲۲۴
- ۷ قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۱۸۸
- ۸ طبرسی (فضل بن حسن)، «مجمع البیان فی تفسیر القرآن»، ج۲، ص۵۰۴
- ۹ مرکز فرهنگ و معارف قرآن، «فرهنگ قرآن»، ج۱، ص۳۹۹، مقاله «آمیزش»
- ۱۰ قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۲۲۷
- ۱۱ علامه مجلسی (محمدباقر)، «بحارالأنوار»، ج۵۹، ص۳۲۲، نشر احیاء التراث
- ۱۲ طوسی (محمد بن حسن)، «تهذیب الاحکام»، ج۷، ص۴۱۱
- ۱۳ قرآن کریم، سوره طور، آیه ۴۵
- ۱۴ قرآن کریم، سوره نور، آیه ۵۹
- ۱۵ علامه مجلسی (محمدباقر)، «بحارالأنوار»، ج۱۰۰، ص۲۹۵
- ۱۶ طبرسی (حسن بن فضل)، «مکارم‌الأخلاق»
- ۱۷ کلینی (محمد بن یعقوب)، «فروع کافی»
- ۱۸ علامه مجلسی (محمدباقر)، «حلیة‌المتقین»
- ۱۹ شیخ صدوق، «خصال»
- ۲۰ سید نعمت‌الله جزائری، «زهرالربیع»
- ۲۱ کلینی (محمد بن یعقوب)، «الکافی»، ج۵، ص۵۰۲، باب القول عند الباه و ما یعصم من مشارکة الشیطان، چاپ بیروت، دارالاضواء
- ۲۲ بحرانی (سید هاشم)، «البرهان فی تفسیر القرآن»، ج۳، ص۵۴۷
- ۲۳ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۶۵
- ۲۴ شیخ صدوق (محمد بن علی بن بابویه)، «من لا یحضره الفقیه»، تصحیح علی‌اکبر غفاری، ج۳، ص۵۵۲، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق
- ۲۵ ابنا بسطام، «طبّ‌الائمّه»
- ۲۶ «طبّ‌الرضا (رساله ذهبیه)»
- ۲۷ ملا احمد نراقی، «خزائن»
- ۲۸ ابن‌سینا (شیخ‌الرئیس بوعلی‌سینا)، «قانون»
- ۲۹ علامه حسن‌زاده آملی، «دیوان»، پندنامه‌ی فرزند، ص۲۴۷
کتاب‌نامه۲۰
- قرآن کریم
- انشاء صورت انسانی — داود صمدی آملی
- شرح فصّ فاطمیه — علامه حسن‌زاده آملی
- امالی — شیخ صدوق
- مجمع البیان — طبرسی (فضل بن حسن)
- فرهنگ قرآن — مرکز فرهنگ و معارف قرآن
- بحارالأنوار — علامه مجلسی (محمدباقر)
- تهذیب الاحکام — شیخ طوسی
- مکارم‌الأخلاق — طبرسی (حسن بن فضل)
- الکافی — کلینی
- حلیة‌المتقین — علامه مجلسی (محمدباقر)
- خصال — شیخ صدوق
- زهرالربیع — سید نعمت‌الله جزائری
- البرهان فی تفسیر القرآن — سید هاشم بحرانی
- من لا یحضره الفقیه — شیخ صدوق
- طبّ‌الائمّه — ابنا بسطام
- طبّ‌الرضا (رساله ذهبیه)
- خزائن — ملا احمد نراقی
- قانون — ابن‌سینا (شیخ‌الرئیس بوعلی‌سینا)
- دیوان — علامه حسن‌زاده آملی