متن بیانات علامه حسن زاده آملی:

عمل ما، عین پاداش ما است.

 آقا جناب‌عالی نفرمایید ما از این مجلس آمدن‌مان چه بهره‌ای بردیم؟ از رفتن سر کلاس چه استفاده‌ای بردیم؟ همین‌ها که شنیدیم، همین اندازه که پیش آمدیم، همین اندازه که بذر گرفتیم، همین‌قدر که آب حیات گرفتیم، همین معنا عین پاداش ماست  عین عمل ماست.

جناب خواجه نصیرالدین طوسی مثالی می‌زنند، می‌فرمایند: «این انگشت زغال، آب‌دار، خیس، نمور، رطوبی»؛ این را که پهلوی آتش گذاشتی، این زغال با این اوصاف تو که آتش نمی‌گیرد که! یواش‌یواش‌یواش باید کمال همنشین در وی اثر کند، باید رطوبتش گرفته بشود، رطوبت‌ها که حاجب بودند، مانع بودند، برکنار می‌روند، کم‌کم می‌بینی دارد داغ می‌شود، بعد حرارت در او نفوذ می‌کند، کم‌کم‌ کم‌کم می‌بینی آتشش به دیار او افتاده،

آن‌چنان آتش به دیارش افتاده، این زغال سیاهِ ظلمانیِ نمورِ رطوبیِ خیس‌شده در آب، حالا ماشاءالله زبان درآورده، می‌گوید: «من آتشم.»

دقت کنید، یه چند صباحی صبر کنید، آمدید درست عرض کنید: الهی آمدم، تا ببینید که چه موجود نورانی می‌شوید، و خدای صادق‌الوعد به ما فرمود: «مَنْ جَاهَدَ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا».

دستورالعمل زیارت امام رضا (علیه‌السلام)

توصیه‌های عارفانه حضرت علامه حسن‌زاده آملی 

 

مقدمه و ماجرای هدیه دست‌خط

بسم الله الرحمن الرحیم. خاطره چهلم از کنار مضجع شریف و نورانی حضرت حجة مولانا امام رضا (روحی و روح العالمین لهم الفداء) که با همه فقر و نداریم، نیابةالزیارة همه دوستان و عزیزان هستم. این خاطره را محضر عزیزان بیان می‌کنم.

در خاطره ۳۵ وعده داده شد دستورالعملی که آقاجان در باب زیارت حضرت رضا (روحی فدا) در قبال هدیه دست‌خط حضرتش فرموده بودند را محضر دوستان عزیز بیان کنم؛ لذا شرح آن دستورالعمل نوری را حسن ختام این خاطرات قرار داده و این دفتر را به پایان می‌برم که: «پایان آمد این دفتر، حکایت همچنان باقیست».

چهارم فروردین بود که تابلوی دست‌خط شریف و مبارک حضرت رضا (روحی فدا) را محضر آقاجان تقدیم داشتم (سال ۹۱ در خاطره ۳۵ به طور مبسوط شرح داده شد). چون آقاجان دلشان می‌خواست که آن دست‌خط نورانی را بدون قاب داشته باشند تا زیارتش کنند و ببوسند، قرار شد یک نسخه بدون قاب محضرشان تقدیم نمایم. فردای آن روز، پنجم فروردین بود؛ به محضر باهرالنورشان مشرف شدم و یک نسخه بدون قاب تقدیم داشتم. چقدر بر آن بوسه زدم! دست کشیدند، به سر و صورت خویش کشیدند، بر سینه خودشان چسباندند و به روی سر گذاشتند.

خواستم از حضورشان مرخص شوم، فرمودند: «به پاس هدیه‌ای که آوردی که سبب روشنایی چشمان و شادی جانمان گردید، دقایقی بنشین تا نکاتی در باب زیارت حضرت ثامن‌الحجج (روحی فدا) عرض نمایم.» خیلی خوشحال شدم. عرض کردم: فدای شما آقاجان، لطف می‌فرمایید، به چشم؛ با دل و جان و همه وجود در محضر و خدمت شما هستم. واقعاً نه تنها با دو گوشم بلکه همه اعضا و جوارحم گوش شدند؛ طوری که بعد از گذشت سال‌ها همچنان دقیق و بی‌کم‌وکاست یادم هست، گویا آن فرمایشات نوری و عرشی بر لوح جانم حک شد.

بخش اول: دستورالعمل‌های زیارت حضرت رضا (علیه‌السلام)

آقاجان فرمودند:

۱. انس با زیارت‌نامه و روزه‌داری قبل از سفر

سعی کن با زیارت‌نامه حضرت انس داشته باشی؛ حداقل هفته‌ای یک بار هم که شده در منزل زیارت‌نامه‌شان را بخوان، به خصوص زیارت روز چهارشنبه که در مفاتیح نیز آمده است.

هرگاه قصد زیارت حضرت نمودی، تا مشرف شدن اگر فرصت و زمان داشتی، ۳ روز قبل از حرکت روزه بگیر. اگر به یک‌باره تصمیم به زیارت گرفتی و فرصت نبود، وقتی مشهد مشرف شدی آنجا اگر فرصت بود ۳ روز روزه بگیر یا حداقل یک روز را هم که شده روزه بگیر. اگر سفرت کمتر از ۱۰ روز بود، یک روز را از خوردن و آشامیدن امساک کن؛ نیت روزه نگیر، اما همچون روز عاشورا که روزه گرفتن جایز نیست، بهتر است که از آب و غذا امساک کنی.

۲. آداب غسل زیارت و صدقه

از منزل که حرکت می‌کنی، غسل زیارت به جا آور؛ غسل زیارتی که همه انبیا، اولیا، حضرت رسول و دیگر ائمه طاهرین (سلام الله علیهم) و ملائکةالله را نیز نیت کن. چرا که در آن مضجع شریف و نورانی تنها حضرت رضا (روحی فدا) را زیارت نمی‌کنیم، بلکه خیل عظیمی از انبیا و اولیا و دیگر ائمه طاهرین (سلام الله علیهم اجمعین) و ملائکه حافظین که غیر قابل شمارشند را زیارت می‌کنیم. هنگام غسل همه آن ذوات مقدسه را مد نظر داشته باش که این نشان ادب است.

هنگام حرکت، جدای از رفع خطر در طول سفر که صدقه می‌دهی، مبلغی هم به جهت زیارت حضرت صدقه بده. تعداد روزی که در مشهد هستی نیز به جهت و نیت زیارت حضرت صدقه بده. صدقه‌ای هم از جهت اینکه مقیم مشهد شدی و نیز غسلی هم از این جهت که غسل اقامت در مشهد، این را هم داشته باش.

۳. مراقبت‌های مسیر و اذکار تشرف

در طول مسیر از حرف‌ها و سخنان نسنجیده و نامربوط احتراز کن. سعی کن مشغول به صلوات بوده باشی یا ذکر شریف «یا ستار العیوب» و «یا غفار الذنوب» را تا حال و نشاط داری بیان کن.

برای تهیه اسکان (مسافرخانه یا هر جای دیگر) سعی کن به حرم مطهر خیلی نزدیک نبوده باشد (البته اگر عذری نیست)، تا هرگاه خواستی از اسکان به زیارت مشرف شوی، پیاده و قدم‌زنان و با طمأنینه و با سلام و صلوات و ذکر شریف «لا اله الا الله» و اذکار دیگر مشرف شوی؛ به خصوص با تکرار این دعا که:

«یا بَدیُ و یا بَدیع، یا قَوِیُّ و یا مَنیع، یا عَلِیُّ و یا رَفیع، صَلِّ عَلی مَن شَرَّفتَ الصَّلاةَ بالصَّلاةِ عَلَیه»

تکرارش کن و با این حال و با این اذکار به سمت حرم مشرف شو.

۴. آداب حضور در حرم مطهر و پوشش مناسب

سعی کن تا جایی که امکان دارد قبل از هر وعده که به زیارت مشرف می‌شوی غسل زیارت کن. اگر صبح مشرف شدی قبل از تشرف غسل کن، اگر بعد از ظهر مشرف می‌شوی باز غسل کن، اگر شب‌هنگام قبل از سحر مشرف می‌شوی باز هم غسل کن. یعنی در هر نوبت با لباسی طاهر و تمیز، با سر و وضعی مرتب و منظم مشرف شو.

مبادا با پیراهن آستین‌کوتاه و یا لباس‌های منزلی و راحتی مشرف شوی، چرا که در آن مضجع مبارک و نورانی چشم‌های فراوانی تو را نظاره‌گر است، تمام حالات و سکنات را دقت دارند و کمترین بی‌ادبی را برنمی‌تابند. به مقدار و اندازه بی‌ادبی از حقیقت و روح زیارت کم می‌کنند؛ آن انوار قدسی مأمور به این امر هستند.

گرچه حضرت امام رضا (روحی فدا) امام رئوف هستند، لکن بخشش و عنایت رحیمیه‌شان به مقدار ادب ظاهر است. البته بُعد رحمانیت حضرت برای همگان خواهد بود.

۵. زیارت‌نامه‌ها، نمازها و ادعیه سفارشی

هرگز بدون اذن دخول وارد نشو. دستوراتی که در مفاتیح آمده به احسن وجه انجام بده. در باب زیارت که آمد، از جمله زیارت امین‌الله و زیارت جامعه کبیره را حتماً بخوان. حدالمقدور هر زیارت‌نامه‌ای که می‌خوانی ایستاده بخوان.

نماز زیارت حضرت که دو رکعت هست، رکعت اول بعد از حمد سوره مبارکه یاسین و در رکعت دوم بعد از حمد سوره مبارکه الرحمن است را بخوان.

از جمله نمازهایی که حضرت امام رضا (روحی فدا) خیلی دوست دارند، نماز حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و نماز جعفر طیار (علیه السلام) است. در آن مضجع شریف حداقل یک بار هم که شده بخوان. کیفیت و نحوه به جا آوردن این دو نماز در مفاتیح آمده و شرحش توضیح داده شده است.

درباره نماز جعفر طیار سعی کنید در طول روزگار و زندگانی خودتان، ایام هفته، ماه و سال با آن انس داشته باشید. حداقل یک بار هم که شده در طول هفته به خصوص اگر فرصت شد در روز جمعه این نماز را بخوان، چرا که این نماز آثار و برکات زیادی دارد. نماز حضرت جعفر طیار (علیه السلام) نه فقط برای خواننده آن سبب نور و خیر و برکت می‌باشد، بلکه برای اهل خانواده‌اش، پدر و مادرش، برادر، خواهر، همسر و ویژه فرزندانش (به خصوص در تربیت فرزند) تاثیر به سزایی دارد. چقدر خوب است که انسان برای برآوردن حاجات خود که نذر می‌کند، نذرِ به جا آوردن نماز حضرت جعفر طیار (علیه السلام) نماید.

۶. پرهیز از رفتارهای نامناسب در حرم

در حرم شریف چیزی نخور. هرگز در آن مضجع نورانی نخواب.

(توضیح راوی داخل پرانتز: در این سال‌های اخیر تولیت محترم آستان قدس جهت رفاه زائران قسمتی از زیرزمین را در محدوده حرم اختصاص به استراحت و بیتوته شب زائران قرار داده؛ آن بحثش مجزا و مفصل است و فضای آن فرق می‌کند که اصلاً نوع کاربری‌اش برای این موضوع است؛ اینجا اشتباه نشود.)

بله، تا زمانی که حال و نشاط داری داخل حرم مشغول به زیارت باش. هر وقت احساس خستگی و کسالت نمودی و یا خوابت گرفت به محل استراحت خود برگرد. کیفیت زیارت مهم است نه کمیت آن، چرا که در همه اعمال کیفیت شرط است.

در هیچ جایی از صحن و سرا پا دراز نکن. از صحبت‌های بیهوده بپرهیز. با صدای بلند نخند، بهتر این است که اصلا نخندی و در آن مضجع شریف محزون باش. هنگام نماز جایی از حرم باش که مضجع شریف حضرت روبه‌رو یا سمت چپ و راست تو بوده باشد، طوری نباشد که به حضرت پشت کنی.

۷. زیارت قبور علماء و بزرگان مدفون در حرم

در حرم شریف بزرگانی از علمای امامیه مدفونند؛ اکثراً آثاری ندارند، اما بعضی از بزرگان مثل شیخ بهایی، شیخ حر عاملی و بعضی دیگر قبور شریفشان مشخص است؛ روی سنگِ دیوارِ آن فضاهایی که مدفونند نام و نشانشان مشخص است. حتماً به زیارت قبورشان مشرف شو.

استاد عزیزم جناب حضرت شیخ محمدتقی آملی (رحمت الله علیه) در قسمت باغ رضوان نزدیک قبر شریف فقیه سبزواری مدفون هستند؛ محضر ایشان عرض ادب و ارادت نما، چرا که این بزرگان واسطه فیض و رحمتند و در محضر حضرت گاهی حتی شفاعت می‌کنند زائران را.

۸. سحرخیزی، قرائت قرآن و ذکر یونسیه

سعی کن حداقل یک ساعت یا سه ربع مانده به اذان صبح در حرم باشی. بهتر است که نافله شب بخوانی. در حالات حضرت آمده که هر سه روز یک ختم قرآن می‌دادند؛ تا توان و حال داری در حرم قرآن بخوان، به خصوص قبل و بعد از نافله شب.

بعد از آداب زیارت گوشه‌ای خلوت اختیار کن، سر به سجده بگذار و ذکر یونسیه را زیاد تکرار کن:

«لا إلهَ إلّا أنتَ سُبحانَکَ إنّی کُنتُ مِنَ الظّالِمینَ»

که اگر در دل شب بوده باشد خیلی بهتر است.

زیارت‌نامه دیگر ائمه (علیهم السلام) را حداقل یک بار هم که شده در حرم شریف بخوان، به خصوص زیارت‌نامه حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) و زیارت حضرت امام موسی بن جعفر و حضرت جواد و حضرت معصومه (سلام الله علیهم) را، و صلوات بر حجج طاهره را حتماً بخوان، به خصوص صلوات بر حضرت صدیقه طاهره را زیاد بخوان؛ این صلوات شریف که از حضرت امام حسن عسکری (روحی لهم فدا) بوده و در مفاتیح بعد از زیارت جامعه کبیره بیان شده است.

۹. مراعات حال همسفران و آداب معرفتی زیارت

اگر همسفر داری مراعات حال همسفر و نیز در آن مضجع نورانی مراعات حال دیگر زائران را بنما.

به نیت همه مؤمنین و مؤمنات و شیعیان و عالمان و پدران و مادران زیارت نما، مرا نیز یاد داشته باش و به نیت من نیز زیارت کن.

بدان هر زائری که مشرف می‌شود، آقاجان حضرت رضا (روحی فدا) به استقبالش می‌آید و هر زائری که از حریمش برمی‌گردد به سمت موطن خود، حضرت بدرقه‌اش می‌کند. طوری زندگی و رفتار کن که این استقبال و بدرقه را بچشی و یا حداقل حس کنی.

استاد عزیز و بزرگوارم حضرت الهی قمشه‌ای (رحمت الله علیه) می‌فرمودند: همیشه با دعوت از جانب حضرت امام ثامن‌الحجج (روحی فدا) به زیارتش مشرف می‌شویم. البته همه زائران دعوت‌شده از جانب حضرت می‌باشند، لکن از دعوت‌شدگان، مهمانان ویژه‌ای هستند. گاهی آن ذوات مقدسه مظهر رحمانیت و رحیمیت حق متعال هستند. ارتباط خود را با حضرت چنان کن که هنگام تشرف به مضجع شریف و نورانی‌اش، شأنی از شئون رحیمیه‌اش میزبان تو بوده باشد.

روز چهارشنبه که روز زیارتی حضرت هست، روزی هست که در زمان حضورشان در مرو بارعام و ملاقات عمومی داشتند، بدون هیچ حاجب و نگهبان. این سنت حضرت همچنان باقی است.

تا به ملائک‌پاسبان مشرف شدی و به مقصد رسیدی، مبادا به خاطر یک سری حاجات خاکیِ کم‌ارزش و بی‌اهمیت پنداری که حاجت‌روا نشدی، که این عین بی‌ادبی و جهالت محض است. بعضی عوام‌الناس بی‌ادبند، می‌گویند ما که رفتیم هیچ گرهی از کار ما باز نشد، رفتیم یک و برگشتیم دو! پناه بر خدا، پناه بر خدا!

از جمله امور مهمی که سبب می‌شود ملائک به چشم و گوش و دل و جان انسان مهر بزنند و مانع ورودش به ملکوت عالم شوند، بی‌ادبی به ساحت قدسی ائمه طاهرین به ویژه حضرت امام رضا (روحی فدا) می‌باشد. مبادا چنین پنداری داشته باشی، که پنداری بدتر و بی‌ادبی و بی‌شرمی از این بیشتر و بالاتر سراغ ندارم.

زائرِ حجتِ خدا (روحی فدا) شدی، چه چیزی از این برتر و بالاتر و شریف‌تر؟ چگونه می‌توان شکر این نعمت عظمی را به جا آورد؟ لذا در آن مضجع شریف جهت ارزانی این نعمت حتماً نماز شکرانه به جای آور و سجده شکر زیاد داشته باش که بدین نعمت ارزانی شدی. و خواسته‌ای جز وجود مقدسش در حضور حضرتش نداشته باش؛ گرچه خود آن ذوات مقدسه فرمودند حتی نمک سفره خود را از ما بخواهید.

خب، یک سری حاجات مد نظر هست، لکن رشد و تعالی و متخلق شدن به صفات الهی و مشرف شدن به محضر نوری جناب انسان کامل مقدم بر همه حاجات بوده باشد؛ که این حاجات صرفاً با لقلقه زبان برآورده نمی‌شود، بلکه باید با تمام وجود و از لوح جان عامل به اوامرشان بوده تا وقتی محضرشان مشرف شدی و درخواست نمودی، إن‌شاءالله آن بزرگوار عنایت فرماید. خب، آنچه برایت لازم بود که در باب زیارت حضرت ثامن‌الحجج امام رضا (روحی فدا) بدانی و عمل کنی به عرض رسید.»

بخش دوم: راهکارهای درک مقام و شأن رحیمیه حضرت

با این فرمایش از آقاجان متوجه شدم که نکاتی که مد نظرشان بود به مقدار سطح معرفت و ظرفیتم که مرا تحمل آن بود بیان فرمودند. قطعاً دستورات شریف‌تر و لطیف‌تر و قوی‌تر از این امور نیز می‌باشد که برای اهلش خواهد بود.

وقتی فرمایش آقاجان به پایان رسید، خیلی سپاسگزاری و تشکر نمودم و عرض کردم: آقاجان، حضرت‌عالی فرمودید طوری با حضرت امام رضا (سلام الله علیه) ارتباط داشته باشم که هرگاه به مضجع نورانی‌شان مشرف می‌شوم، حضرت با آن شأن رحیمیه‌اش حقیر را بپذیرند. با لطف و محبتی که فرمودید و این نکات نوری را که بیان داشتید، منت بر این کمترین تمام کنید؛ بفرمایید که چه اعمالی سبب توفیق بیشتر این امر خواهد بود؟ یعنی اینکه چگونه و با چه رفتار و اعمالی می‌توان آن بُعد رحیمیه حضرت را درک کرد؟

همان‌طور که با لطف و محبت به حقیر نگاه می‌کردند، تبسمی نمودند و فرمودند:

«اینکه گفتند "نه خیمه نه خیمه‌جالسین" راست گفتند! اول که آمدی سریع خواستی برگردی، به قول خودت خواستی زیاد مزاحم نشوی، بعد از بیان این همه نکات و لطائف اشتهایت باز شد! چه اینکه از گذشته خوش‌اشتها بودی و به راه‌های مختلف مرا به حرف می‌آوردی. خوشم می‌آید طوری ورود می‌کنی که نمی‌شود به تو نگفت!

۱. رعایت ادب کامل در گفتار و رفتار

خب، در همین نکاتی که به عرض رسید چند عمل مطرح شد، دقت کن: اول اینکه عرض شد اهل ادب باش، مؤدب و عاقل. بزرگان فرمودند ادب نگه داشتن حد هر چیز است. ادب را در پوشش، گفتار، اعمال و رفتار خود مراعات کن، که در اعمال و اذکار و عبادات جای خود دارد. به تبع، اولاً باید در حد نهایت ادب را مراعات نمود. عاقل را اشاره کافیست. چقدر عالی فرمود:

از خدا خواهیم توفیق ادب / بی‌ادب محروم ماند از لطف رب

می‌دانی که این لطف، لطف خفیه رحیمیه حضرت رب است. ظهور اسم شریف رب مظاهری دارد که آن سر حدات و عالی‌اش حضرات معصوم (روحی لهم الفداء) هستند، که حضرت امام رضا (روحی فدا) را در این امر حظی وافر و دستی گشاده است. (دو سه جمله دیگر نیز در مورد حضرت و شأنیت آن بزرگوار فرمودند که اجازه بفرمایید بگذرم.)

۲. انس با قرآن کریم و سحرخیزی

و عرض شد که حضرت (سلام الله علیه) هر سه روز یک ختم قرآن می‌دادند. حالا نه اینکه هر سه روز یک ختم قرآن بدهی، اما انس خود را با قرآن بیشتر و بیشتر کن. و اینکه اهل سحر باش.

۳. حسن خلق و انفاق به نیازمندان

از بهترین خصلت‌ها که سبب جلب نظر رحیمیه صاحبان عصمت و ائمه اطهار (علیهم السلام) به ویژه حضرت امام رضا (سلام الله علیه) می‌شود، حسن خلق و انفاق (اعم از صدقه و قرض‌الحسنه) است که باعث گره‌گشایی امور مادی و مالی بندگان خدا می‌شود. تا جایی که شرایط اقتضا می‌کند در این امر انفاق کوتاهی نکن. چیزی که انسان را در خیلی از خصوصیات نیک موفق می‌کند و اثر به سزایی دارد، انفاق است.

اگر می‌خواهی اهل عفو و بخشش باشی، دارای خلق نیکو و روزی گسترده چه در امور مادی و چه در امور معنوی و بالاتر از همه مورد عنایت آن ذوات مقدسه قرار بگیری تا آن بزرگواران تو را زیر چتر و خیمه خویش جا دهند، اهل انفاق باش. امامان، بلندهمت و بلندنظر هستند؛ انسان‌های کوتاه‌فکر، بدخلق، کینه‌توز و بخیل را در خیمه رحیمیه خویش راه نمی‌دهند.»

وقتی فرمایشات آقاجان به اینجا رسید، کمی مکث نمودند و فرمودند: «حالا راضی شدی؟ دانستی که از جمله جوازهای ورود به ساحت قدسیِ خفیهٔ رحیمیهٔ حضرت چه هست؟ این گوی و این میدان! تو و این شبانه‌روز و این امام رضا (روحی فدا).»

جمع‌بندی راوی و ارکان مشرب سلوکی علامه

قطعاً عزیزان مستحضرند که اساس مشی سلوکی آقاجان، ترک محرمات، عمل به واجبات، کسب حلال و دارا بودن صفات عالیه هست. گرچه در این دستورالعمل شریف، آقاجان مشخصاً صفات عالیه را نفرمودند، لکن از بیان خصلت‌ها و روش‌ها و منش‌ها، کسب و استفاده از صفات عالیه مد نظر بوده که در کنار آن سه ویژگی، از ارکان مشرب سلوکی‌شان می‌باشد؛ تا حدی که این صفات عالیه را سبب به ثمر نشستن سلوک و به مقصد رسیدن سالک می‌دانند. چه اینکه حضرتش (روحی لهم الفداء) قریب به یک قرن چنین زندگانی و صاحب حیات طیبه بودند:

«وَآتَاكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ ۚ وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا»

 

هرچه علم جلوتر می‌رود، یک سؤال عجیب‌تر می‌شود:

آیا عالم ماده واقعاً انتهایی دارد؟

علامه حسن‌زاده آملی سال‌ها پیش نامتناهی بودن ابعاد عالم ماده و طبیعت را اثبات کرد؛

و امروز، پیشرفت علم بیش از پیش ما را با عظمت و بی‌کرانگی جهان روبه‌رو می‌کند...

فلاسفه و دانشمندان بزرگ جهان اسلام مانند ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا هر سه قائل به تناهی ابعاد عالم ماده بودند. و دلایل بسیاری بر تناهی ابعاد آورده بودند که حضرت علامه حسن زاده آملی رضوان‌الله‌تعالی‌علیه تنها فیلسوف و عارف جهان اسلام است که تمامی دلایل تناهی ابعاد را رد کردند و اثبات کردند که عالم ماده و طبیعت مانند عوالم مثال و ملکوت نا متناهی است. 

البته در بین دانشمندان غربی، دانشمندان زیادی نا متناهی بودن ابعاد عالم طبیعت را اثبات کردند مانند:

لوکرتیوس (Lucretius)، فیلسوف رومی و پیرو اپیکور: عالم را دارای فضای نامتناهی و ماده نامتناهی می‌دانست. پژوهش‌های فلسفی درباره او این را صریحاً گزارش می‌کنند.

اپیکور (Epicurus) نیز در سنت اتم‌گرایی، به نامتناهی بودن عالم و تعداد نامتناهی اتم‌ها باور داشت؛ لوکرتیوس این دیدگاه را بسط داد. 

دموکریتوس (Democritus) نیز در همین سنت، عالم را نامتناهی می‌دانست. 

جوردانو برونو (Giordano Bruno) حتی صریح‌تر از این‌هاست: او معتقد بود عالم فیزیکی/جسمانی از نظر امتداد نامتناهی است و در فضای نامتناهی، عوالم بی‌شمار وجود دارند. دائرةالمعارف فلسفه استنفورد صراحتاً می‌گوید برونو «physical universe» را دارای infinite extent می‌دانست. 

محبوب من که دائم هستم به گفتگویت معشوق من که دائم هستم به جستجویت آیا شود که روزی، روزی شود حسن را احسان گونه گون و الطاف نوبنویت بشنیده ام که خویت چون روی تست دلکش ای من فدای رویت ای من فدای خویت آیا شود که روزی با چشم خویش بینم آن قامت رسا و رخسارۀ نکویت ای که به لیله القدر کرّ و بیان بالا اسرار هر دو عالم گویند مو به مویت آیا شود که روزی تفتیده جان ما را از تشنگی رهایی زآب زلال جویت ای آستان قدست دارالسلام جانها بس کاروان که بسته بار سفر بسویت آیا شود که روزی این زار ناتوان را باری دهی ز لطفت پایی نهد به کویت ای شاهد دل آرا در بزم آفرینش وی شاهدان عالم مشتاق دید رویت آیا شود که روزی این عاشق وصالت دستی رساند اندر دامان مُشکبویت ای کعبه امید خوبان درگه عشق چون تو خدیو باشی خود آبرو خدویت آیا شود که روزی اندر برت حسن را گویی چه خوش رسیدی اینک به آرزویت

اى نبُرده بکوى دلبر راه سوزى از شعْله‌هاى حسرت و آه لذّت ار هست عاشقان دارند از لقاى جمال آن دلخواه چه جمالى که پرتوى از وى به تجلّى در آمد و شُد ماه اى فرومانده از مقاماتت اى ز جاهت فتاده اندر چاه همه عالم بذات تو جمع است تو نه اى از جهان خود آگاه بمجاز این سخن نمیگویم بحقیقت نگفته‌اى اللّه اى گرفتار نفس دون تا کى بایدت بود سخرۀ افواه واى بر تو اگر رها نشوى از کف این ستمگر گمراه آگه از درد خویشتن گردى چو رسیده است پیک حق ناگاه گر نهى سر به آستانۀ عشق ناامیدى ندارد این درگاه حسن از فطرت خُدادادش سخن نغز گوید و کوتاه

ابیاتی از حافظ شیرازی تقدیم به علامه حسن زاده آملی 

خیالِ رویِ تو در هر طریق همرهِ ماست

نسیمِ مویِ تو، پیوندِ جانِ آگهِ ماست

به رَغمِ مدّعیانی که منعِ عشق کنند

جمالِ چهرهٔ تو، حجّتِ موجّهِ ماست

 

غزل  ۱۰۸  دیوان اشعار علامه حسن زاده آملی 
  و  قرآن و تو خود  هر دفترى  خواهى گزین         زانکه لااکراه فى الدین است حکم عقل و دین

ره  بکوى   یار  بردم  بى  نشانى  از   کسى        سر به دست دوست دادم در جهانى پیش از ین

دردها  دیدم   ندیدم   هیچ  دردى  چون  فراق      مر   مرا  زین  درد   باشد  اشک   و  آه  آتشین

و هم  ظاهر بین  چه داند آنچه را مى یابدش         روح   قدسى   در    مقام   قرب  رب العالمین

بحث مفهومى چه سودى بخشدت بى علم عین    سایه   بینى  و   ندانى   رتبت   حق  الیقین

عقل  ره   پیمود   اما   از   بزوغ   و   از  افول        عشق    فریادش    بر   آمد    لااحب   الافلین

یکدل   و   دلدار  دارى   در   صراط  مستقیم         راههاى   دیگر   است   و   دیوها   اندر کمین

حسن  صورت  را  نگر  در  صنعت   ماء  مهین        هم   بصورت   آفرین  و   هم   بصورت‌آفرین

در  رحم بودى  جنین  و آمدى  در این  جهان       این  جهان با آن  جهان هم در مثل باشد جنین

سیر  آفاقى  چه   باشد  گر   ندارى   انفسى       بى حضور دل  چه مى خواهى ز تعفیر جبین

زیج  و  اسطرلاب  و  ربع و لبنه   و ذات  الحِلَق      یعنى   اندر  عرصه  سمع   الکیانى   ذره بین

بعد از این دست من و دامان آن  رشگ  پرى       زین سپس چشم من و احسان آن حسن‌آفرین

با حسن از درس عشق و عاشقى می گو سخن      حیف   باشد   خوردن   حنظل   بجاى   انگبین

اوائل محرم سال ۱۴۰۸ ه.ق

این حرز به دستخط مبارک علامه حسن زاده آملی در تاریخ ۱۳۷۳/۰۳/۱۱ می باشد،

آن را از موسسه قائم آمل تهیه کنید و در خانه نگه دارید

همچنان حرز سایز کوچکتر را می‌توانید همراهتان نگه دارید.

«یا حافظاً لا یَنسی؛ یانعمة لا تُحصی؛ انت قلتَ و قولُک الحق. إنّا نحن نزّلنا الذکر و إنّا له لحافظون»

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ،

يَا مالِكَ الرِّقابِ، وَيَا هازِمَ الْأَحْزابِ، يَا مُفَتِّحَ الْأَبْوابِ، يَا مُسَبِّبَ الْأَسْبابِ، سَبِّبْ لَنا سَبَباً لَا نَسْتَطِيعُ لَهُ طَلَباً، بِحَقِّ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ، صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانی‌اش همیشگی است،

ای مالک بندگان، ای فراری دهنده گروه‌های کفر، ای گشاینده درها، ای فراهم کننده سبب‌ها، برای ما سببی فراهم کن که یارای جستنش را نداریم، به‌حق لا اله‌ الا الله، محمّد رسول‌الله، درود خدا بر او و بر همه‌ی خاندانش.

این حرز به دستخط مبارک علامه حسن زاده آملی در تاریخ ۱۳۷۳/۰۳/۱۱ می باشد،

آن را از موسسه قائم آمل تهیه کنید و در خانه نگه دارید همچنان قسمت کوچک را همراهتان نگه دارید. 

بیانات عرشی حضرت آیت الله علامه ابوالفضائل حسن زاده آملی حضرت آیت الله علامه حسن زاده آملی در جلسات سخنرانی خویش نکات بسیار ارزشمند و مفید اخلاقی و عرفانی بیان می دارند که همواره مورد توجه علاقمندان به طریق حق قرار داشته و دارد. کنگره بزرگداشت یکصدمین سال وفات آخوند همدانی، در روزهای ۱۹ و ۲۰ مرداد ۱۳۷۳ هجری شمسی

الهی نامه‌ی علامه حسن حسن زاده آملی حفظه الله متن الهی نامه ی ابوالفضائل حضرت علاّمه حسن حسن زاده آملی حفظه الله (( این کتاب بارها و بارها به طبع رسیده است. )) الهی به حقّ خودت حضورم ده و از جمال آفتاب آفرینت نورم ده > الهی راز دل را نهفتن دشوار است و گفتن دشوارتر الهی یَا مَن یَعفُو عَنِ الکَثِیر وَ یُعطِی الکَثِیرَ بِالقَلِیل از زحمت کثرتم وارهان و رحمت وحدتم ده الهی سالیانی می پنداشتم که ما حافظ دین توایم اَستَغفِرُکَ اللَّهُمَّ در این لیله الرغائب هزار و سیصد و نود فهمیدم که دین تو حافظ ما است احمَدُکَ اللَّهُمَ متن الهی نامه ی ابوالفضائل حضرت علاّمه حسن حسن زاده آملی حفظه الله (( این کتاب بارها و بارها به طبع رسیده است. )) الهی به حقّ خودت حضورم ده و از جمال آفتاب آفرینت نورم ده > الهی راز دل را نهفتن دشوار است و گفتن دشوارتر الهی یَا مَن یَعفُو عَنِ الکَثِیر وَ یُعطِی الکَثِیرَ بِالقَلِیل از زحمت کثرتم وارهان و رحمت وحدتم ده الهی سالیانی می پنداشتم که ما حافظ دین توایم اَستَغفِرُکَ اللَّهُمَّ در این لیله الرغائب هزار و سیصد و نود فهمیدم که دین تو حافظ ما است احمَدُکَ اللَّهُمَ الهی چگونه خاموش باشم که دل در جوش و خروش است و چگونه سخن گویم که خرد مدهوش و بیهوش است الهی ما همه بیچاره ایم و تنها تو چاره ی و ما همه هیچ کاره ایم و تنها تو کاره ی الهی از پی تا فرقم در نور تو غرقم یا نُورَ السَّماواتِ وَ الارض اَنعَمتَ فَزِد الهی شأن این کلمه کوچک که به این علو و عظمت است پس یا علی یا عظیم شأن متکلم این همه کلمات شگفت لا تتناهی چون خواهد بود الهی وای بر من اگر دانشم رهزنم شود و کتابم حجابم الهی چون تو حاضری چه جویم و چون تو ناظری چه گویم الهی چگونه گویم نشناختمت که شناختمت و چگونه گویم شناختمت که نشناختمت الهی چون عوامل طاحونه چشم بسته و تن خسته ام راه بسیار می روم و مسافتی نمی پیمایم وای من اگر دستم نگیری و رهاییم ندهی الهی خودت آگاهی که دریای دلم را جزر و مد است یا باسط بسطم ده و یا قابض قبضم کن الهی دست با ادب دراز است و پای بی ادب، یا باسط الیدین بالرحمه خذ بیدی الهی بسیار کسانی دعوی بندگی کرده اند و دم از ترک دنیا زده اند، تا دنیا بدیشان روی آورد جز وی همه را پشت پا زده اند این بنده در معرض امتحان درنیامده شرمسار است بحق خودت ثَبِّت قَلبِی عَلَی دِینِک الهی ناتوانم و در راهم و گردنه های سخت در پیش است و رهزن های بسیار در کمین و بار گران بر دوش یا هادی اهدنا الصّراط المستقیم صراط الّذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و لا الضّالین الهی از روی آفتاب و ماه و ستارگان شرمنده ام از انس و جان شرمنده ام حتی از روی شیطان شرمنده ام که همه در کار خود استوارند و این سست عهد ناپایدار الهی رجب بگذشت و ما از خود نگذشتیم و تو از ما بگذر الهی عاقبت چه خواهد شد و با ابد چه باید کرد الهی عارفان گویند عَرِّفنِی نَفسَک، این جاهل گوید عَرِّفنِی نَفسِی الهی اهل ادب گویند به صدرم تصرّفی بفرما این بی ادب گوید بر بطنم دست تصرّفی نِه الهی در راهم، اگر در باره ام گویی لَم نَجِد لَهُ عَزماً چه کنم الهی آزمودم تا شکم دائر است دل بائر است یا من یحیی الارض المیته دل دائرم ده الهی همه گویند خدا کو حسن گوید جز خدا کو الهی آن خواهم که هیچ نخواهم الهی اگر تقسیم شود به من بیش از این که دادی نمی رسد فَلَکَ الحَمد الهی ما را یاری دیدن خورشید نیست، دم از دیدار خورشید آفرین چون زنیم الهی همه گویند بده حسن گوید بگیر .. الهی همه سرآسوده خواهند و حسن دل آسوده الهى همه آرامش خواهند و حسن بى تابى، همه سامان خواهند و حسن بى سامانى الهى چون در تو مى نگرم از آنچه خوانده ام شرم دارم ....... الهى از من برهان توحید خواهند و من دلیل تکثیر الهى از من پرسند توحید یعنى چه حسن گوید تکثیر یعنى چه الهى از نماز و روزه ام توبه کردم به حق اهل نماز و روزه ات توبه این نا اهل را بپذیر الهى به فضلت سینه بى کینه ام دادى به جودت شرح صدرم عطا بفرما الهى عقل گوید الحذر الحذر، عشق گوید العجل العجل 𷈢ن گوید دور باش و این گوید زود باش الهى ضعیف ظلوم و جهول کجا و واحد قهّار کجا الهى آن که از خوردن و خوابیدن شرم دارد از دیگر امور چه گوید الهى اگر چه درویشم ولى داراتر از من کیست که تو دارایى منى الهى در ذات خودم متحیّرم تا چه رسد در ذات تو الهى نعمت سکوتم را به برکت وَ اللهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاء اضعاف مضاعفه گردان الهى به لطفت دنیا را از من گرفته اى به کرمت آخرت را هم از من بگیر الهى روزم را چو شبم روحانى گردان و شبم را چون روز نورانى الهى حسنم کردى احسنم گردان الهى دندان دادى، نان دادى، جان دادى؛ جانان بده الهى همه از گناه توبه مى کنند و حسن را از خودش توبه ده الهى گویند که بُعد سوز و گداز آورد حسن را به قرب سوز و گداز ده ۴۷ الهى خودت گفته اى وَ لاَ تَیاَسُوا مِن رَوحِ الله نا امید چون باشم الهى انگشترى سلیمانیم دادى انگشت سلیمانیم ده الهى سرمایه کسبم دادى توفیق کسبم ده الهى اگر ستّار العیوب نبودى ما از رسوایى چه مى کردیم الهى من الله الله گویم اگر چه لا اله الاّ الله گویم الهى مست تو را حد نیست ولى دیوانه ات سنگ بسیار خورد، حسن مست و دیوانه توست الهى ذوق مناجات کجا و شوق کرامات کجا الهى علمم موجب ازدیاد جهلم شد یا علم محض و نور مطلق بر جهلم بیفزا الهى اثر و صنع توأم چگونه به خود نبالم الهى دو وجود ندارد و یکى را قرب و بعد نبود الهى هر چه بیشتر دانستم نادان تر شدم بر نادانیم بیفزا الهى تا کعبه ی وصلت فرسنگ ها است و در راه خرسنگ ها و این لنگ به مراتب کمتر از خرچنگ است، خرچنگ را گفتند : به کجا می روى گفت : به چین و ما چین گفتند : با این راه و روش تو الهى دل داده ی معنى را از لفظ چه خبر، و شیفته ی مسمّى را از اسم چه اثر الهى کلمات و کلامت که این قدر شیرین و دلنشین اند خودت چونى الهى اگر از من پرسند کیستى چه گویم الهى هر چه بیشتر فکر مى کنم دورتر می شوم الهى گروهى کو کو گویند و حسن هو هو الهى از گفتن یا شرم دارم الهى داغ دل را نه زبان تواند تقریر کند و نه قلم یارد به تحریر رساند الحمد لله که دلدار به ناگفته و نانوشته آگاه است الهى محبّت والد به ولد بیش از محبّت ولد به والد است که آن اثر است نه این با این که اعداد است و علیت و معلولیت نیست پس محبت تو به ما که علت مطلق مایى تا چه اندازه است، یُحِبُّهُم کجا و یُحِبُّونَهُم کجا؟! الهى از کودکان چیزها آموختم لا جرم کودکى پیش گرفتم الهى چون است که چشیده ها خاموش اند و نچشیده ها در خروش اند الهى از شیاطین جن بریدن دشوار نیست با شیاطین انس چه باید کرد الهى خوش دلم که از درد می نالم که هر دردى را درمانى نهاده اى الهى در خلقت شیطان که آن همه فوائد و مصالح است در خلقت ملک چه ها باشد الهى دیده را به تماشاى جمال خیره کرده اى، دل را به دیدار ذوالجمال خیره گردان الهى خُنُک آن کس که وقف تو شد الهى شکرت که دولت صبرم دادى تا به ملکت فقرم رساندى الهى شکرت که از تقلید رَستم و به تحقیق پیوستم الهى تو پاک آفریده اى ما آلوده کرده ایم الهى پیشانى بر خاک نهادن آسان است دل از خاک برداشتن دشوار است الهى ظاهر ما اگر عنوان باطن ما نباشد در یَومَ تُبلَی السَّرائِر چه کنیم الهى شکرت که کور بینا و کر شنوا و گنگ گویایم الهى درویشان بى سر و پایت در کنج خلوت بى رنج پا، سیر آفاق عوالم کنند که دولتمندان را گامى میسّر نیست الهى اگر گلم و یا خارم از آن بوستان یارم الهى انسان ضعیف کجا و حمل قول ثقیل کجا الهى چگونه دعوى بندگى کنم که پرندگان از من می رمند و ددان رامم نیستند الهى گرگ و پلنگ را رام توان کرد با نفس سرکش چه باید کرد الهى چگونه ما را مراقبت نباشد که تو رقیبى و چگونه ما را محاسبت نبود که تو حسیبى الهى حلقه ی گوش من آن درّ ثمین انا بدک اللازم یا موسى الهى علف هرزه را وجین توان کرد ولى از تخم جرجیر، خس نروید الهى حقّ محمّد و آل محمّد بر ما عظیم است اللّهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد الهى نهر بحر نگردد ولى تواند با وى پیوندد و جدولى از او گردد الهى چون در تو می نگرم رعشه بر من مستولى می شود پشه با باد صرصر چه کند الهى دیده از دیدار جمال لذّت می برد و دل از لقاى ذوالجمال الهى انسان را قسطاس مستقیم آفریده اى افسوس که ما در میزان طغیان کرده ایم الهى شکرت که نعمت صفت ایثارم بخشیدى الهى نعمت ارشادم عطا فرموده اى توفیق شکر آن را هم مرحمت بفرما الهى عروج به ملکوت بدون خروج از ناسوت چگونه میسر گردد یَا مَن بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَی ءٍ خُذ بِیَدِی الهى به سوى تو آمدم به حقّ خودت مرا به من بر مگردان الهى اگر بخواهم شرمسارم و اگر نخواهم گرفتار الهى ظاهر که این قدر زیبا است باطن چگونه است الهى آخِر خودت را در حقّ ما اوّل بفرما که آخِرین شفاعت را ارحم الرّاحمین فرماید الهى دل بى حضور چشم بى نور است نه این صورت ببیند و نه آن معنى الهى فرزانه تر از دیوانه ی تو کیست الهى دولت فقرم را مزید گردان الهى شکرت که فهمیدم که نفهمیدم الهى گریه زبان کودک بى زبان است آنچه خواهد از گریه تحصیل مى کند از کودکى راه کسب را به ما یاد داده اى قابل کاهل را از کامل مکمّل چه حاصل الهى شک شوریده، جهانى را می شوراند این شوخ دیده را شوریده تر کن نبودم و خلعت وجودم بخشیده اى، خفته بودم و نعمت بیداریم عطا کرده اى، تشنه بودم و آب حیاتم چشانده اى، متفرق بودم و کسوت جمعم پوشانده اى، توفیق دوام در صلاتم هم مرحمت بفرما که الَّذِینَ هُم عَلَی صَلاَتِهِم دَائِمُون کامروا هستند الهى مصلّى کجا و مناجى کجا؛ تالى فرقان کجا و اهل قرآن کجا؛ خُنُک آن که مصلّى مناجى و تالى فرقان و اهل قرآن است الهى عارف را با عرفان چه کار، عاشق معشوق بیند نه این و آن الهى توانگران را به دیدن خانه ی خوانده اى و درویشان را به دیدار خداوند خانه، آنان سنگ و گل دارند و اینان جان و دل آنان سرگرم در صورت اند و اینان محو در معنى، خوشا آن توانگرى که درویش است الهى قیس عامرى را لیلى مجنون کرد و حسن آملى را لیلى آفرین؛ این آفریننده دید و آن آفریننده را در آفریده، بر دیوانگان آفرین الهى اگر عنایت تو دست ما را نگیرد از چهل ها چلّه ی ما هم کارى برنیاید الهى خوشا آنان که همواره بر بساط قرب تو آرمیده اند الهى شکرت که این تهیدست پا بست تو شد الهى خوشا آنان که در جوانى شکسته شدند که پیرى خود شکستگى است الهى عقل و عشق سنگ و شیشه اند عاشقان از عاقلان نالند نه از جاهلان الهى اگر کودکان سرگرم بازیند مگر کلان سالان در چه کارند الهى شکرت که پیر ناشده استغفار کردم که استغفار پیر استهزاء را ماند الهى آن که تو را دوست دارد چگونه با خلقت مهربان نیست الهى کى شریک دارد تا تو را شریک باشد الهى من واحد بى شریکم چگونه تو را شریک باشد الهى خوشا آن دم که در تو گمم الهى از من و تو گفتن شرم دارم؛ انت انت الهى نه خاموش می توان بود و نه گویا در خاموشى چه کنیم در گفتن چه گوییم الهى دل به سوى کعبه داشتن چه سودى دهد آن که را دل به سوى خداوند کعبه ندارد الهى عبادت ما قرب نیاورده بعد آورده است که فَوَیلٌ لِلمُصَلِّین . الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِم سَاهُون الهى کامم را به حلاوت تلاوت کلامت شیرین بدار الهى فتح قلب به ضم عین است، نصب عینم مرفوع؛ غُضُّوا اَبصَارَکُم تَرَونَ العَجَائِب الهى قول و فعل قائل و فاعل اند در لباس دیگر که کُلٌّ یَعمَلُ عَلَی شَاکِلَتِهِ در کتاب تدوین و تکوین جز مصنّف آن کیست الهى از خواندن نماز شرم دارم و از نخواندن آن شرم بیشتر الهى این آفریده که بدین پایه مهربان است آفریننده وى در چه پایه است الهى خفتگان را نعمت بیدارى ده و بیداران را توفیق شب زنده دارى و گریه و زارى الهى جز این نمی شد با که درآویزیم الهى تو خود گواهى که این سخنان از بى تابى است بر ما متاب الهى چه رسوایى از این بیشتر که گدا از گدایان گدایى کند الهى جن گفتند : سَمِعنَا قُرآناً عَجَباً . یَهدِی اِلَی الرُّشدِ فَآمَنَّا بِهِ ، واى بر انسى که از جن کمتر است الهى واى بر من اگر دلى از من برنجد الهى ای کاش الفاظى جز اسماء عُلیا و صفات حُسنایت نبود که از الوان الفاظ چه رنگ ها گرفته ایم الهى من کیستم و اطوار خلقتم چیست الهى همه از مردن می ترسند و حسن از زیستن که این کاشتن است و آن درویدن ؛ کُلَّمَا رُزِقُوا مِنهَا مِن ثَمَرَهٍ رِزقاً قَالُوا هَذَا الَّذِی رُزِقنَا مِن قَبلُ وَ اُتُوا بِهِ مُتَشَابِهَا ؛ و الدّنیا مزرعه الآخره ، جَزَاءً وِفَاقاً الهى توفیق امتثال آن رؤیاى شیرین یَا حَسَن خُذِ الکِتَابَ بِقُوَّهٍ را مرحمت بفرما الهى غذا به کردار و گفتار رنگ و بو مى دهد واى بر آن که دهنش مزبله است الهى عبادت بى معرفت خروارى به خردلى ؛ فَلاَ نُقِیمُ لَهُم یَومَ القِیَامَهِ وَزناً ، خرّم آن که ؛ ثَقُلَت مَوَازِینُهُ الهى میوه در طول هسته ی خود است و جزا در طول عمل بلکه نفس عمل ؛ یَومَ تَجِدُ کُلُّ نَفسٍ مَا عَمِلَت مِن خَیرٍ مُحضَراً وَ مَا عَمِلَت مِن سُوءٍ خوشا آن که رَوضَهٌ مِن رِیَاضِ الجَنَّه است الهى در بسته نیست ما دست و پا بسته ایم الهى در جواب خطاب یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لبّیک بگویم مایه ی شرمندگى است، نگویم دور از وظیفه ی بندگى الهى امروز هم چون الیَومَ نَختِمُ عَلَی اَفوَاهِهِم که لاَ یُسئَلُ عَمَّا یَفعَلُ وَ هُم یُسئَلُون الهى دل خوشم که الهى گویم الهى دل به جمال مطلق داده ایم هر چه بادا باد الهى کیست که موفّق به زیارت جمال دل آرایت شد و شیدایت نشد الهى کى الله گفت و لبّیک نشنید الهى حرف هایم اگر مشوّش است از دیوانه پراکنده خوش است الهى گل دِماغ را معطّر کند و گندنا دهن را ابخر با این که کاشته دیگران اند و خارج از ذات ما پس آنچه در خود کاشته ایم با ما چه خواهد کرد الهى عمرى کوکو مى گفتم و حالا هو هو مى گویم الهى پیش از تشنگى آب از چشمه سار مى جوشد و تشنه ی تشنه است و پیش از گرسنگى گندم از کشتزار می روید و گرسنه ی گرسنه است عشق است که در همه ساری است بلکه یکسره جز عشق نیست الهى خواب هاى ما را تبدیل به بیدارى بفرما الهى آن که سحر ندارد از خود خبر ندارد. الهى ذلّت و لذّت قریب هم بلکه قرین هم اند که اِنَّ مَعَ العُسرِ یُسرَا راهرو در رنج تن، گنج روان یابد و در این بار گران بار گران الهى آن که عالم است عامل است این خفته صنعتگر است نه دانشور الهى آن که سرمایه دارد و از آن بهره نمى برد از گدا گرفتارتر و بیچاره تر است الهى شکرت که در لباس دوستانت هستم، مرا در عِداد دوستانت بدار الهى در صورت انبیایم داشتى، در سیرت آنانم هم بدار الهى عاشق را ترک ما سواى معشوق عین فرض است که یک دل و دو معشوق کذب محض است الهى در ایّاک نستعین صادقم و در ایّاک نعبد کاذب نیستم الهى کریمه اللهُ یَتَوَفَّی الاَنفُسَ حِینَ مَوتِهَا وَ الَّتِی لَم تَمُت فِی مَنَامِهَا خواب را شیرین مى کند و مرگ را شیرین تر الهى شب پره را در شب پرواز باشد و حسن را نباشد الهى هر چه پیش آمد خوش آمد که مهمان سفره توایم الهى تن خوش است که براى یکتا دو تا بود و جان خوش است که از دو تا یکتا بود الهى اگر خدا خدا نکنیم چه کنیم و اگر ترک ما سوا نکنیم چه کنیم؟ الهى در شگفتم از کسى که غصّه ی خودش را نمی خورد و غصّه ی روزیش را می خورد الهى فرزانگان گنگ شدند دیوانگان چه بگویند الهى اسمى جز بى اسمى برایم مباد الهى چرا بگریم که تو را دارم و چرا نگریم که منم الهى در این جهان پر هیاهو چرا من هو هو نکنم الهى بر سر نوح نجى چه آوردند که تا رَبِّ لاَ تَذَر گفت؟! سَلاَمٌ عَلَی نُوحٍ فِی العَالَمیِن الهى کودکان کتابى به وعده ی گردو به کمال رسند و بزرگان کودک مآب به وعده ی مینو الهى خوشا به حال عالین که جز تو ندیدند و ندانند الهى حرم بر نامحرم حرام است محرم چرا محروم باشد الهى به امروز و فردا نه کار امروز رسیده شد نه فردا چه کنیم با کُلُّهُم آتِیهِ یَومَ القِیَامَهِ فَرداً الهى بَدان بر ما حقّ بسیار دارند تا چه رسد به خوبان الهى جهان زندان رندان است و جهان بان بهشت آنان، ما را با رندان بدار الهى قاسم که تویى کسى محروم و مغبون نیست الهى با ددان بتوان به سر بردن با دونان چه باید کرد الهى چه عذابى از حجاب سخت تر است به حقّ خودت از جهنّم حجابم وارهان الهى توبه از گناه آسان است توفیق ده که از عبادت مان توبه کنیم الهى حسن آملی مالامال آمال بود در راه یک امل همه را پایمال کرد یا منتهی امل الآملین دیگر خود دانى الهى شکرت که مى گویم شکرت الهى اگر آخِرم مثل اوّلم باشد بدا به اوّل و آخِرم الهى خلقى در ناسوت متوغّل اند و جمعى به مثال ملتذّ اند و قلیلى در ملکوت مبهوت، سُبحَانَکَ مَا اَعظَم خَلقُکَ وَ اَمرُک؟ ! الهى از نام بردن انبیاء و ملائکه شرم دارم که با کدام زبان، با نام تو چه کنم که فرموده اى اعظم اسمائى، و با تلاوت کتاب تو چه که لاَ یَمَسُّهَ اِلاَّ المُطَهَّرُون الهى لوَلاَ الشَّیطَان لَبَطَلَ التَّکلِیف سُبحَانَکَ مَا اَحسَن صُنعُک الهى شکرت که پریشانى به مقام یقین رسیده است الهى شکرت که از تنهایى و خلوت لذّت می برم چه تنها از خلوت وحشت دارد الهى به کبریائیت سوگند که از ثیاب فقر فخر دارم و از فاخر شرم که در آن، هم رنگ بینواى دل شکسته ام و در این بیم دل شکستن است چه کنم که در این اوان بى اساس لولا اللّباس لالتبس الامر على اکثر النّاس الهى لذّت گرسنگى را در کامم برکت ده الهى حشر با عالم خیال که این قدر لذیذ است حشر با عالم عقل چه خواهد بود الهى آمدم ردّم مکن، آتشینم کرده اى سردم مکن الهى اگر تا قیامت براى یک صغیره استغفار کنم از شرمندگى تقصیر بندگى به در نخواهم شد الهى سخن در عفو و رحمتت نیست گیرم که تو ببخشیم من از شرمندگى چه کنم تو خود گواهى که از استغفار شرم دارم الهى استغفار، خواستن غفران تو است با خاطره ی گناه چه کنیم الهى چه باید کرد که گناه فراموش شود و گرنه با یاد گناه اگر برانى شرمنده و اگر نوازى شرمنده ترم الهى دیگر از بهشت لذّت نتوانم برد چه عفو احسان در ازاى جرم و عصیان انفعال بیشتر آورد مگر جنّت لقاء نصیب شود که در حضور تام جز تو فراموش شود الهى ماه مبارک (۱۳۹۰ ه ق) را حرام کردم که نه قدر روزه را دانستم و نه قدر قدر را، نه قرآن خواندم و نه سحر داشتم و نه سهر، در لیله الجوائز جز شرمسارى چه مى برم خوشا به حال صائم که لَهُ فَرحَتَان حِینَ یَفطِرُ وَ حِینَ یلقَی رَبَّهُ، بدا به حالم که لِی حُزنَتَان، بارالها آهم جهنّم سوز است الهى واى بر آن که در شب قدر فرشته بر او فرود نیامده با دیو هم دم و هم نشین گردد الهى یقینم را زیاد گردان و اضطرابم را به اطمینان مبدّل کن و آنى را در آخِر خواهى کنى در اوّل کن که شفاعت آخِرین از آن ارحم الرّاحمین است الهى دل خوش بودم که گاهى گریه ی سوزناک داشتم و دانه هاى اشک آتشین می ریختم ولى این فیض هم از من بریده شد که بیم زوال بصر است و امور مهمّى که در آنها امتثال فرمان تو است در نظر، ولى بارالها عاشق نگرید چه کند و بنده فرمان نبرد چه کند الهى مرا در سایه خاتم صلّی الله علیه و آله و سلّم داشتى که تو را یابم و بندگانت را دریابم شکر این موهبت چگونه گذارم بارالها ناپاک را به سویت بار نیست و با بندگانت کار نیست، دستم را بدار تا در راهم استوار باشم الهى دهن آلوده را با کتابت چه کار که لاَ یَمَسُّهُ اِلاَّ المُطَهَّرُون واى بر آن مرشدى که دهنش پلید است چه آن نارشید خود شیطان مَرید است، اگر در آشکار بایزید است در پنهان با یزید است الهى حشر و صحبت با خیالات نوعى از مالیخولیا است.که الجنون فنون بحرمت عوالم عقول از آنم برهان و به اینم برسان که این حضور نور دهد و آن صحبت ظلمت الهى چگونه شور و نوایم نباشد که از آنچه در کامم ریختى اگر کوه دماوند از آن لب تر کند پاى کوبان سر از پا نشناسد و دست افشان از دست برود الهى اگر علم رهزن شود عاصم جز تو کیست الهى اگر دانشمند رهزن شود از هر اهریمنى بدتر است که دزد با چراغ است الهى حاصل یک عمر درس و بحثم این شد که جهان را جهان بانى است و انسان را سر و سامانى الهى اى آشنایم تو خود دانى که بیگانه ام بیگانه ترم کن خوشا به حال مؤمن که غریب است الهى در این شب دوشنبه سلخ شهر الله المبارک هزار و سیصد و نود هجرى قمرى با کسب اجازه از حضور انور شما نام کشور پهناور هستى را عشق آباد گذاشتم الهى ستاره شناس شدم و خودشناس نشدم، از رموز زِیج و رُبع مجیب و اُسطُرلاب با خبرم و از اسرار جام جم خویش بی خبر الهى بت سنگین شکستن نیک آسان است و بت نفس شکستن سخت دشوار، خُنُک آن که از امّت خلیل بت شکن است که هر دو را بشکست الهى اگر سر مویى باورم شود که پیشه ام در پیشگاه تو پذیرفته است چون سروى که از وزش صبا به چپ و راست می چمد چنان پاى کوبى و دست افشانى کنم که سنگ و گل را از شورم بشورانم و کوه را از سازم برقصانم الهى سرتاسر ذرّات عوالم وجود در جنب و جوش اند چگونه حسن خاموش باشد الهى آن که را عشق نیست ارزش چیست الهى خروس را سحر باشد و حسن را نباشد الهى سر در راه سردار دادن آسان است و دل به دست دلدار دادن دشوار، که آن جهاد اصغر است و این اکبر الهى حسن عبدالله، عبد الله خراب آبادى بود و حال عبد الجمال عشق آبادى شد الهى حاصل فکرم بى فکرى است خُنُک آن که از فکر بگذشت الهى خانه کجا و صاحب خانه کجا؟ طائف آن کجا و عارف این کجا؟ آن سفر جسمانى است و این روحانى. آن براى دولتمند است و این براى درویش. آن اهل و عیال را وداع کند و این ماسوا را. آن ترک مال کند و این ترک جان. سفر آن در ماه مخصوص است و این را همه ماه و آن را یک بار است و این را همه عمر. آن سفر آفاق کند و این سیر انفس، راه آن را پایان است و این را نهایت نبود. آن می رود که برگردد و این می رود که از او نام و نشانى نباشد. آن فرش پیماید و این عرش. آن مُحرِم می شود و این مَحرَم. آن لباس احرام می پوشد و این از خود عارى می شود. آن لبّیک مى گوید و این لبّیک می شنود. آن تا به مسجد الحرام رسد و این از مسجد اقصى بگذرد. آن اِستلام حجر کند و این انشقاق قمر، آن را کوه صفا است و این را روح صفا. سعى آن چند مرّه بین صفا و مروه است و سعى این یک مرّه در کشور هستى. آن هروله می کند و این پرواز، آن مَقام ابراهیم طلب کند و این مُقام ابراهیم. آن آب زمزم نوشد و این آب حیات. آن عرفات بیند و این عرصات. آن را یک روز وقوف است و این را همه روز. آن از عرفات به مشعر کوچک کند و این از دنیا به محشر. آن درک مِنى آرزو کند و این ترک تمنّى را، آن بهیمه قربانى کند و این خویشتن را. آن رمى جمرات کند و این رجم همزات. آن حلقِ رأس کند و این ترک سر. آن را لاَ فُسُوقَ وَ لاَ جِدَالَ فِی الحَج است و این را فِی العُمر. آن بهشت طلبد و این بهشت آفرین. لاجرم آن حاجی شود و این ناجی . خُنُک آن حاجی که ناجی است الهى وسعت جهان کیانى که این است فُسحت عالم ربّانى چون خواهد بود الهى از من آهى و از تو نگاهى الهى به چهل و سه رسیده ام چند سال ایّام صباوت بود و بعد از آن تا اربعین دوران نخوت جوانى و غرور تحصیل فنون جنون، اینک حاصل بیدارى دو ساله ام آهِ گاه گاهى است یَا لاَ اِلَهَ اِلاَّ اَنت جز آه در بساط ندارم از من آهى و از تو نگاهى الهى عمرى آه در بساط نداشتم و اینک جز آه در بساط ندارم الهى غبطه ی ملائکه اى می خورم که جز سجود ندانند کاش حسن از ازل تا ابد در یک سجده بود الهى تا کى عبد الهوى باشم به عزّتت عبد الهو شدم الهى از نخوردن رسوائیم و از خوردن رسواتر الهى سست تر از آن که مست تو نیست کیست الهى عبدالله و محمّد و علی و فاطمتین و حسین را به حسن ببخش و حسن را به محمّد و علی و فاطمه و حسنین الهى همه این و آن را تماشا کنند و حسن خود را که تماشایى تر از خود نیافت الهى هر که شادى خواهد بخواهد حسن را اندوه پیوسته و دل شکسته ده که فرموده ای : اَنَا عِندَ المُنکَسِرَهِ قُلُوبهم الهى دل بى حضور چشم بى نور است این دنیا را نمى بیند و آن عقبا را الهى فرد تنها تویى که ما سوایت همه زوج ترکیبى اند و صمد فقط تویى که جز تو پُرى نیست و تو همه اى که صمدى الهى حسین شیرخوارم آهنگ برخاستن مى کند و از ناتوانى و بى تابى بر خود مى لرزد تا دستش را بگیرم و بایستانمش که آرام گیرد، حسن هم حسین تو است و جز تو دستگیرى نیست به شیر خوار حسین دست حسن را گیر الهى حسین شیرخوار حسن را به حسن ببخش و حسن را به شیرخوار حسین الهى آن که خواب را حَباله ی اِصطیاد مبشّرات نکرده است کفران نعمت گران بهایى کرده است که درى از پیغمبرى است الهى مراجعت از مهاجرت به سویت، تعرّب بعد از هجرت است و تویى که نگهدار دل هائى الهى تو خود گواهى که در عصر سلخ شهر الله مبارک هزار و سیصد و نود چنان حسرتى بر این بنده مستولى شد که گوشه هاى چشمم با ناودان بهارى برابرى می کرد و آه هاى آتشینم جهنّم سوز بود که بیداران در این ماه رستگار شدند و این خفته زیان کار، این حسرت یک ماه بود با حسرت یک عمر چه باید کرد. امشب که لیله چهارشنبه بیست و سوم شوّال المکرّم هزار و سیصد و نود است از دل و جان توبه کرده ام و صمیمانه به سوى تو رخت بسته ام یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله یا الله مسافر تائبت را بپذیر و توفیقش ده که بر عهدش استوار باشد و همواره محو دیدار باشد الهى نور برهانم داده اى نار وجدانم هم بده الهى هشیار را با بستر و بالین چه کار و مست را با دین و آیین چه کار الهى آن که در نماز جواب سلام نمی شنود هنوز نمازگزار نشد ما را با نمازگزاران بدار الهى خوشا آن که بر عهدش استوار است و همواره محو دیدار است الهى همه در راه خود استوارند حسن را در راهش استوار بدار الهى توفیق ترک عبادتم در عبادتم ده الهى حاضر با غافل برابر نیست حضور و غفلتم ده الهى شکرت که به سرّ مَن مَاتَ وَ لَم یَعرِف اِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِیتَهً جَاهِلِیَّه رسیدم و امام شناس شدم و فهمیدم که امام اصل او قائم و نسل او دائم است الهى آن کس تاج عزّت بر سر دارد که حلقه ی ارادتت را در گوش دارد و طوق عبودیّتت را در گردن الهى همه ددان را در کوه و جنگل می بینند و حسن در شهر و ده الهى در خواب سنگین بودم و دیر بیدار شدم باز شکرت که بیدار شدم خُنُک آن که مشمول آتَینَاهُ الحُکمَ صَبِیّاً و آتَینَاهُ رَحمَهً مِن عِندِنَا و عَلَّمنَاهُ مِن لَدُنَّا عِلماً است الهى حسن هیولاى اولاى هیچ ندار است فقط قابل دیدار صورت یار است. الهى شکرت که حقیر و فقیرم نه امیر و وزیر الهى چگونه حاضر نباشم که معلوم تو بلکه علم توأم ؛ وَسِعَ رَبِّی کُلَّ شَیءٍ عِلماً الهى چگونه از عهده شکر برآیم که این بى نام و نشان را سر و سامان داده اى الهى تاکنون دیوانه فرزانه نما بودم و اینک فرزانه ی دیوانه نما شدم الهى فرزندان حسن هر گاه از کار خسته شدند از شنیدن یک بارک الله پدر چنان نیرو مى گیرند که گویا خستگى ندیدند اگر پدرشان یک بار بارک الله از تو شنود چه خواهد شد الهى عاشق را با شعر و شاعرى و سجع و قافیه پردازى و الفاظ بازى چه کار الهى پرندگان همه یک طرف و مرغ عشق یک طرف، گیاهان همه یک جهت و گیاه عشق یک جهت، همه ی درس ها یک جانب و درس عشق یک جانب، همه یک سوى و عشق یک سوى الهى بلبل به چمن خوش است و جعل به چمین. حسن را آن چنان کن نه این چنین

دستورالعمل ها:

1- از رسول الله صلّى اللّه علیه و آله و سلم:
بعد از هر نماز یک بار براى یافتن مقام قرب به حق که نائل شدن به مقامات معنوى است:
«اللّهمّ اهدنى من عندک و افض علىّ من فضلک و انشر علىّ من رحمتک و انزل علىّ من برکاتک»

2- و در سجده: اللهم ارزقنى حلاوه ذكرك و لقائك و الحضور عندك

3- بعد از هر نماز صبح 10 بار:
«سبحان اللّه العظیم و بحمده و لا حول و لا قوّة إلّا باللّه العلىّ العظیم»
براى مصون بودن از بیماریهاى بد چون خوره و پیسى و دیوانگى و مانند آنها

4-هر که بعد از نماز صبح و مغرب 7 بار:
«بسم الله الرحمن الرحیم  لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم»
و 30 مرتبه:
«سُبحانَ اللهِ َو الحَمدُ لِلهِ وَ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَ اللهُ اَکبَرُ»
بگوید از جمیع آفات و بلیات در امان خدای متعال است.

5-
امام صادق سلام الله علیه فرموده است: در شگفتم برای کسی که از چهار چیز بیم دارد، چگونه به چهار کلمه پناه نمی برد

5-1- در شگفتم برای کسی که ترس بر او غلبه کرده، چگونه به ذکر «حسبنا الله و نعم الوکیل» (آل عمران ایه 171) پناه نمی برد.در صورتی که خداوند به دنبال ذکر یاد شده فرموده است: پس (آن کسانی که به عزم جهاد خارج گشتند، و تخویف شیاطین در آنها اثر نکرد و به ذکر فوق تمسک جستند) همراه با نعمتی از جانب خداوند (عافیت) و چیزی زاید بر آن (سود در تجارت) بازگشتند، و هیچگونه بدی به آنان نرسید.

5-2- در شگفتم برای کسی که اندوهگین است چگونه به ذکر «لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین» (سوره انبیاء آیه 87) پناه نمی برد. زیرا خداوند به دنبال این ذکر فرموده است: «پس ما یونس را در اثر تمسک به ذکر یاد شده، از اندوه نجات دادیم و همین گونه مومنین را نجات می بخشیم.A » (سوره انبیاء آیه 88)

5-3- در شگفتم برای کسی که مورد مکر و حیله واقع شده، چگونه به ذکر «افوض امری الی الله، ان الله بصیر بالعباد» (سوره غافر آیه 44) ... پناه نمی برد.

زیرا خداوند به دنبال ذکر فوق فرموده است: «پس خداوند (موسی را در اثر ذکر یاد شده) از شر و مکر فرعونیان مصون داشت.» (سوره غافر آیه 45)

5-4- در شگفتم برای کسی که طالب دنیا و زیباییهای دنیاست چگونه به ذکر «ماشاءالله لا قوه الا بالله» پناه نمی برد، زیرا خداوند بعد از ذکر یاد شده فرموده است: «مردی که فاقد نعمتهای دنیوی بود، خطاب به مردی که از نعمتها برخوردار بود) فرمود: اگر تو مرا به مال و فرزند، کمتر از خود می دانی امید است خداوند مرا بهتر از باغ تو بدهد.»